1Yapı: if + past perfect, would have + past participle
Third conditional cümlesi iki bölümden oluşur. If'li yan cümle (koşul) past perfect kullanır: had + past participle. Ana cümle (sonuç) would have + past participle kullanır. İki bölüm de geçmişe aittir ve ikisi de hayalîdir: gerçekte olanın tam tersini anlatırlar. Fiil biçimleri bütün kişiler için aynıdır — I, you, she, they — yani dikkat etmeniz gereken bir ek yoktur. Tek zorluk düzensiz fiillerin past participle biçimlerini (gone, seen, known, taken, written, forgotten) hatırlamaktır.
| Third conditional cümlesi | Gerçekte ne oldu? |
|---|---|
| If I had known you were ill, I would have visited you. | Bilmiyordum, bu yüzden seni ziyaret etmedim. |
| If she had left earlier, she would have caught the train. | Geç çıktı ve treni kaçırdı. |
| If they had saved more money, they would have bought a bigger flat. | Yeterince para biriktirmediler, bu yüzden küçük bir daire aldılar. |
| If it hadn't rained, we would have had a picnic. | Yağmur yağdı, bu yüzden piknik yapmadık. |
| If you hadn't reminded me, I would have forgotten her birthday. | Sen bana hatırlattın, bu yüzden unutmadım. |
Third conditional'ın gerçeği nasıl tersine çevirdiğine dikkat edin. Cümledeki olumlu bir fiil, eylemin gerçekte olmadığı anlamına gelir (If I had known = bilmiyordum). Olumsuz bir fiil ise eylemin gerçekten olduğu anlamına gelir (If you hadn't reminded me = bana hatırlattın). Anlayıp anlamadığınızı kontrol etmenin iyi bir yolu budur: kendinize her zaman "Peki gerçekte ne oldu?" diye sorun.
2Sözcük sırası ve virgüller
Diğer conditional'larda olduğu gibi iki kısım her iki sırayla da gelebilir. Anlam değişmez. If'li yan cümle önce gelirse ondan sonra normalde virgül koyarız. Ana cümle önce gelirse genellikle virgül kullanmayız. If'li yan cümleyle başlamak koşulu öne çıkarır; sonuçla başlamak ise ne olacağını öne çıkarır.
- ✓
If we had booked a table, we wouldn't have waited so long.
- ✓
We wouldn't have waited so long if we had booked a table.
- ✓
If he had trained harder, he would have won the race.
- ✓
He would have won the race if he had trained harder.
3Kısaltmalar: 'd = had mi, would mu?
Konuşmada ve gündelik yazıda hem had hem would 'd olarak kısaltılır. Bu yüzden bir third conditional cümlesinde farklı anlamlara gelen iki 'd olabilir: If I'd known, I'd have come. Birinci 'd had'dir; ikinci 'd would'dur. Sonraki kelimeye bakarak onları her zaman ayırt edebilirsiniz.
| Sonraki kelime | 'd'nin anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| bir past participle (known, seen, gone) | had | If you'd told me… = If you had told me… |
| have + past participle | would | …I'd have helped. = …I would have helped. |
| fiilin yalın hâli (go, be, like) | would | I'd like a coffee. = I would like… |
| better | had | You'd better hurry. = You had better… |
Basit bir kural var: if'li yan cümlede 'd her zaman had'dir, çünkü orada would kullanılmaz. Ana cümlede ardından have gelen 'd her zaman would'dur. Hızlı konuşmada would have çoğu zaman /ˈwʊdəv/ hatta /ˈwʊdə/ diye söylenir, I'd have da /aɪdəv/ olur. Bu söyleniş yüzünden bazı insanlar yanlışlıkla "would of" yazar — bu her zaman yanlıştır.
- ✓
If she'd asked me, I'd have said yes. (= If she had asked me, I would have said yes.)
- ✓
We'd have missed the bus if we'd stopped for coffee. (= We would have missed… if we had stopped…)
- ✗
I would of called you.
would have (ya da I'd have) yazın, asla would of yazmayın.
4Olumsuz biçimler
Kısımlardan biri ya da ikisi de olumsuz olabilir. If'li yan cümlede hadn't (had not) + past participle kullanırız. Ana cümlede wouldn't have (would not have) + past participle kullanırız. Konuşmada wouldn't have çoğu zaman /ˈwʊdntəv/ diye söylenir. "Gerçeklik kontrolünü" unutmayın: cümledeki bir olumsuzluk, gerçek hayatta olumlu bir şeyin olduğunu gösterir.
| Cümle | Gerçekte |
|---|---|
| If I hadn't missed the bus, I wouldn't have been late. | Otobüsü kaçırdım ve geç kaldım. |
| If she hadn't helped me, I would have failed. | Bana yardım etti ve geçtim. |
| If we had checked the weather, we wouldn't have gone sailing. | Hava durumuna bakmadık ve yelkenliyle denize açıldık. |
| If you hadn't shouted, the baby wouldn't have woken up. | Bağırdın ve bebek uyandı. |
5Kullanımlar: pişmanlık, eleştiri, rahatlama ve açıklama
Third conditional değiştirilemeyecek bir geçmişle ilgili olduğu için onu olup bitenler üzerine düşünmek için kullanırız. İnsanlar hatalardan ve şanstan söz ederken çok yaygındır. Aynı yapı, bağlama ve konuşanın ses tonuna göre oldukça farklı duyguları anlatabilir.
| Kullanım | Örnek |
|---|---|
| Pişmanlık (kendimizle ilgili) | If I had revised more, I would have passed the exam. |
| Eleştiri (başkasıyla ilgili) | If you had listened to the instructions, you wouldn't have broken it. |
| Rahatlama (kötü bir şey az kalsın oluyordu) | If the lifeguard hadn't seen him, he could have drowned. |
| Geçmişteki bir durumu açıklamak | If the shop had been open, I would have bought some milk. |
| Farklı bir hayat hikâyesi hayal etmek | If my parents hadn't moved to Leeds, they would never have met. |
- ✓
If I hadn't eaten so much cake, I wouldn't have felt ill.
- ✓
If you had told me the truth, I wouldn't have been so upset.
- ✓
Thank goodness you called! If you hadn't phoned, I would have driven to the wrong address.
- ✓
If the referee had seen the foul, he would have given a penalty.
- ✓
If Alexander Fleming hadn't noticed the mould, penicillin might not have been discovered so early.
6Could have ve might have
Ana cümlede tek seçenek would have değildir. Anlamı değiştirmek için başka modal fiiller de kullanabiliriz. Would have, hayalî sonuçtan emin olduğumuzu gösterir. Could have, sonucun mümkün olacağını ya da birinin bir şeyi yapabileceğini anlatır. Might have ise sonucun mümkün ama kesin olmadığını anlatır — belki olurdu, belki olmazdı.
| Modal fiil | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| would have | kesin sonuç | If I'd had a key, I would have opened the door. |
| could have | mümkün / yapabilirdi | If I'd had a key, I could have opened the door. |
| might have | belki, emin değiliz | If I'd had a key, I might have opened the door. |
- ✓
If you had asked me, I could have lent you my bike. (= I would have been able to lend it.)
- ✓
If we had left at six, we might have avoided the traffic. (= perhaps)
- ✓
If she had applied, she could have got the job. She was the best candidate.
- ✓
If it hadn't been so foggy, we might have seen the mountains.
- ✓
If he hadn't been wearing a helmet, he could have been seriously hurt.
7If olmadan: but for, otherwise ve devrik yapı
B2 seviyesinde third conditional anlamıyla if kelimesi olmadan da karşılaşacaksınız. En kullanışlıları otherwise (= if not, "yoksa"), but for + isim (= if it hadn't been for, "… olmasaydı") ve resmî İngilizcede devrik yapıdır (inversion): if'i atar ve had'i öznenin önüne koyarız. Bu biçimler İngilizcenizin daha çeşitli ve daha ileri seviyede duyulmasını sağlar.
| Yapı | Örnek |
|---|---|
| otherwise | I set two alarms. Otherwise, I would have overslept. |
| if it hadn't been for + isim | If it hadn't been for your help, I would have given up. |
| but for + isim (resmî) | But for the rain, the match would have finished on time. |
| Had + özne + past participle (resmî) | Had I known, I would have come earlier. (= If I had known) |
| Hadn't / Had … not (resmî) | Had she not called, we would have left. (= If she hadn't called) |
8Genel bakış: zero, first, second ve third conditional
İngilizcede dört ana conditional türü vardır. Aralarındaki fark zaman ve gerçekliktir. Zero ve first conditional gerçek durumlardan söz eder: her zaman doğru olan ya da gerçekten olabilecek şeylerden. Second ve third conditional gerçek olmayan, hayalî durumlardan söz eder: second şimdiki zaman ya da gelecekle, third ise geçmişle ilgilidir. Doğru türü seçmenin iyi bir yolu iki soru sormaktır: Ne zaman? Gerçek mi, hayalî mi?
| Tür | Yapı | Örnek |
|---|---|---|
| Zero | if + present simple, present simple | If you heat ice, it melts. |
| First | if + present simple, will + fiilin yalın hâli | If it rains tomorrow, we'll stay at home. |
| Second | if + past simple, would + fiilin yalın hâli | If I had more time, I would learn Japanese. |
| Third | if + past perfect, would have + past participle | If I had had more time, I would have learnt Japanese. |
| Tür | Zaman | Gerçek mi, hayalî mi? |
|---|---|---|
| Zero | her zaman / genel doğrular | gerçek: olgular, kurallar, alışkanlıklar |
| First | gelecek | gerçek: olası bir durum |
| Second | şimdiki zaman ya da gelecek | hayalî ya da pek olası değil |
| Third | geçmiş | hayalî: olanın tam tersi |
- ✓
If I see Tom, I'll give him the message. (first — I may really see him)
- ✓
If I saw a ghost, I would scream. (second — imaginary now)
- ✓
If I had seen Tom yesterday, I would have given him the message. (third — I didn't see him)
9Tipik hatalar
Birçok öğrenci, Türkçe konuşanlar da dahil, third conditional'ı zor bulur; çünkü Türkçede sonuç kısmında hayalî şimdiki zaman ve hayalî geçmiş için çoğu zaman aynı biçim kullanılır: "Bilsem gelirdim" ve "Bilseydim gelirdim" — iki cümlede de "gelirdim". İngilizcede ise zaman fiil biçimleriyle açıkça gösterilmelidir. İşte en sık yapılan hatalar.