1Kalıp: modal + have + past participle
Yapı, geçmişe dair çıkarımdakiyle (must have, might have) aynıdır: bir modal fiil, ardından have, sonra da past participle. Have hiçbir zaman has ya da had olmaz. Akılda tutulması gereken önemli nokta şudur: bu biçimlerin çoğu aslında gerçekleşmemiş şeylerden söz eder. I should have phoned = Telefon etmedim (ve bu bir hataydı). I could have phoned = Mümkündü, ama telefon etmedim.
| Biçim | Gerçekte ne oldu? |
|---|---|
| I should have phoned. | Telefon etmedim. Pişmanım. |
| I shouldn't have shouted. | Bağırdım. Pişmanım. |
| I could have phoned. | Telefon etmedim, ama etmem mümkündü. |
| I needn't have phoned. | Telefon ettim, ama gerek yoktu. |
| I would have phoned (if I'd known). | Bir koşul yüzünden telefon etmedim. |
2Should have: pişmanlık
Bir şeyin yapılması doğru olduğu hâlde onu yapmadığımızı söylemek için should have + past participle kullanırız. Kendimizden söz ederken pişmanlık bildirir: geçmişteki davranışlarımız ya da kararlarımız için üzgünüzdür. Türkçedeki "-malıydım" yapısına karşılık gelir: "Daha erken yatmalıydım." Olumsuz biçim shouldn't have ise bir şeyi yaptığımızı ve bunun bir hata olduğunu anlatır ("Yememeliydim").
- ✓
I'm so tired. I should have gone to bed earlier. (I didn't.)
- ✓
We should have booked a table. The restaurant is full.
- ✓
I shouldn't have eaten so much chocolate. I feel sick. (I ate it.)
- ✓
I shouldn't have spent all my money on the first day of the holiday.
3Should have: olaydan sonra eleştiri ve öneri
Başkalarından söz ederken should have ve shouldn't have eleştiri bildirir: onların yanlış bir seçim yaptığını düşünürüz. Bu sert duyulabileceği için çoğu zaman cümleyi yumuşatırız; örneğin really, perhaps ya da maybe gibi sözcüklerle veya daha nazik bir ses tonuyla. Should have'i ayrıca beklenen ama gerçekleşmeyen bir şeyi anlatmak için de kullanırız.
- ✓
You should have told me you were ill. I would have helped.
- ✓
He shouldn't have driven so fast in the rain.
- ✓
Maybe you should have asked the teacher before you started.
- ✓
The parcel should have arrived yesterday. I'll call the shop. (It was expected but it didn't come.)
4Ought to have: should have'in daha resmî biçimi
Ought to have + past participle, should have ile aynı anlama gelir. Daha az yaygındır ve daha resmî ya da eski moda duyulur, ama kitaplarda, resmî yazılarda ve resmî dilde karşınıza çıkar. Olumsuz biçimi ought not to have şeklindedir (oughtn't to have nadiren kullanılır).
- ✓
The council ought to have repaired the road years ago.
- ✓
With hindsight, we ought to have consulted the residents first.
- ✓
You ought not to have left the children alone.
5Could have: kaçırılan olasılıklar
Could have + past participle, bir şeyin geçmişte mümkün olduğunu ama gerçekleşmediğini anlatır. Türkçede "-ebilirdi" deriz: "Kazanabilirdik." Bu yapıyı kaçırılan fırsatlardan, kıl payı kurtulmalardan ve birinin yapabileceği başka seçimlerden söz etmek için kullanırız. Should have'e göre daha yumuşak bir eleştiri de bildirebilir: You could have helped me! (= bana yardım etmedin ve buna kızgınım).
- ✓
We could have won the match if Jack hadn't missed that penalty. (missed chance)
- ✓
Be careful! You could have fallen off the ladder. (lucky escape)
- ✓
You could have phoned to say you'd be late! (criticism)
- ✓
She could have studied medicine, but she chose music instead. (another choice)
Couldn't have + past participle çoğu zaman bir şeyin denesek bile imkânsız olduğunu anlatır. Ayrıca karşılaştırma sıfatlarıyla kurulan ve "olabilecek en iyisi / en kötüsüydü" anlamına gelen yaygın ifadelerde de kullanılır.
- ✓
I couldn't have done it without your help. (Your help was essential.)
- ✓
The weather couldn't have been better. (It was perfect.)
- ✓
We couldn't have arrived any earlier — the roads were blocked.
6Needn't have done ve didn't need to do
Bu, B2 seviyesindeki en yararlı ayrımlardan biridir. İki biçim de bir şeyin gerekli olmadığını anlatır. Aradaki fark, eylemin gerçekten yapılıp yapılmadığıdır.
| Biçim | Yapıldı mı? | Örnek |
|---|---|---|
| needn't have + past participle | Evet — yapıldı ama gereksizdi (boşa harcanan çaba) | I needn't have taken an umbrella. It didn't rain. (I took one.) |
| didn't need to + mastar | Genellikle hayır — gerekli değildi, bu yüzden yapmadık | I didn't need to take an umbrella, so I left it at home. |
- ✓
You needn't have bought milk — there were already two bottles in the fridge. (You bought it.)
- ✓
We needn't have hurried. The train was twenty minutes late. (We hurried.)
- ✓
I didn't need to cook last night because we went out for dinner. (I didn't cook.)
- ✓
She didn't need to show her passport — her ID card was enough. (She didn't show it.)
7Would have: geçmişte hayal edilen sonuçlar
Would have + past participle, geçmişte olduğunu hayal ettiğimiz ama gerçekleşmemiş bir şeyi anlatır. Türkçede "-ardı / -ecekti" ile karşılanır: "Yardım ederdim." Third conditional'ın ana cümlesidir (If I had known, I would have come), ama koşul bağlamdan anlaşılıyorsa çoğu zaman if'li yan cümle olmadan da kullanırız. Olumsuz biçimi wouldn't have'dir.
- ✓
If you had asked me, I would have helped you.
- ✓
I would have called you, but my phone was dead. (I didn't call.)
- ✓
I loved the party. You would have enjoyed it too. (You weren't there.)
- ✓
I wouldn't have worried if I'd known you were safe.
| Biçim | Temel anlam |
|---|---|
| should have done | Yapılması doğru olan şeydi (ama olmadı). |
| could have done | Mümkündü (ama olmadı). |
| would have done | Bir koşul gerçekleşseydi istediğim ya da olacak olan şeydi (ama olmadı). |
8Doğru biçimi seçmek
İşte tüm biçimleri içeren tek bir durum. Lena havalimanına otobüsle gitti ve yolculuk iki saat sürdü. Yorumları okuyun ve farklı anlamlara dikkat edin.
| Yorum | Anlamı |
|---|---|
| She should have taken the train. | Tren daha iyi bir seçimdi; trene binmedi — pişmanlık ya da eleştiri. |
| She could have taken a taxi. | Taksi mümkündü, ama taksiye binmedi. |
| She needn't have left so early. Her flight was delayed. | Erken çıktı, ama buna gerek yoktu. |
| She didn't need to check in online — she had no luggage. | Gerekli değildi, bu yüzden yapmadı. |
| She would have arrived sooner by train. | Farklı bir seçimin hayal edilen sonucu. |
| She ought to have checked the timetable. | Should have'in resmî biçimi. |