1Derece zarfları: bir güç ölçeği
Derece zarfları (degree modifiers) bize bir şeyin bir niteliğe ne ölçüde sahip olduğunu söyler. Genellikle doğrudan bir sıfatın ya da başka bir zarfın önüne gelirler: very cold, fairly quickly, a bit late. Very, really ve too kelimelerini önceki düzeylerden zaten biliyorsunuz. B2 düzeyinde ölçeğin ortasındaki kelimelere ihtiyacınız var, çünkü bunlar İngiliz İngilizcesinde çok yaygındır ve her zaman göründükleri kadar olumlu değildir.
Zayıftan güçlüye (good, cold, tired gibi derecelendirilebilen sıfatlarla)
| Güç | Derece zarfları | Örnek |
|---|---|---|
| zayıf | a bit, a little, slightly | The room is a bit small. |
| orta | fairly, quite | The film was fairly good. |
| ortadan güçlüye | rather, pretty | The exam was rather difficult. |
| güçlü | very, really | The hotel was very comfortable. |
| çok güçlü | extremely, incredibly, terribly | The test was extremely hard. |
2Quite: İngiliz İngilizcesinde iki anlam
Quite, öğrenciler için en kafa karıştırıcı kelimelerden biridir, çünkü İngiliz İngilizcesinde iki farklı anlamı vardır. Sıradan (derecelendirilebilen) sıfatlarla — good, tired, interesting, expensive — quite "oldukça, bir ölçüde ama çok değil" anlamına gelir. Aşırı ya da mutlak sıfatlarla — amazing, exhausted, impossible, right, sure, different — quite "tamamen, büsbütün" anlamına gelir.
| Quite = oldukça (çok değil) | Quite = tamamen |
|---|---|
| The film was quite good. (iyi ama mükemmel değil) | The film was quite brilliant. (kesinlikle mükemmel) |
| I'm quite tired. (oldukça yorgun) | I'm quite exhausted. (tamamen bitkin) |
| It's quite cold today. | You're quite right. (yüzde yüz haklı) |
| Her English is quite good. | That's quite impossible. |
| The test was quite difficult. | I'm not quite sure. (tam olarak emin değil) |
Quite'ın a / an ile özel bir yeri vardır: artikelden önce gelir. Quite a long journey, quite a good idea deriz (✗ a quite long journey değil). İngiliz İngilizcesinde bir fiilden önce de gelebilir, çoğunlukla like ve enjoy ile: I quite like jazz = seviyorum ama çok değil. Not quite "tam olarak değil, neredeyse" demektir: I'm not quite ready. That's not quite what I meant.
- ✓
It was quite a difficult decision.
- ✓
I quite enjoyed the concert, but the seats were uncomfortable.
- ✓
The two versions are quite different. (completely different)
- ✓
We haven't quite finished yet.
- ✗
It was a quite interesting lecture.
Quite, a / an artikelinden önce gelir: It was quite an interesting lecture.
3Rather: çoğu zaman olumsuz ya da şaşırtıcı fikirler için
Rather, quite'tan biraz daha güçlüdür. En sık olumsuz fikirlerle ya da beklediğimizden veya istediğimizden fazla olan niteliklerle kullanılır: rather expensive, rather cold, rather disappointing. Olumlu bir sıfatla rather şaşkınlık bildirir: The film was rather good (= beklediğimden iyiydi). Rather daha çok İngiliz İngilizcesine özgüdür ve kulağa biraz resmî ya da ölçülü gelir.
- ✓
The hotel was rather noisy, so we didn't sleep well.
- ✓
I'm rather worried about the exam.
- ✓
The instructions were rather confusing.
- ✓
I expected a boring evening, but it was rather fun.
Quite'ın aksine rather karşılaştırma sıfatlarıyla ve too ile kullanılabilir: rather better than last year, rather more expensive, rather too late. A / an + sıfat + isim yapısında rather artikelden önce ya da sonra gelebilir: rather a long walk ya da a rather long walk — ikisi de doğrudur.
| Yapı | Örnek |
|---|---|
| rather + sıfat | It's rather hot in here. |
| rather + karşılaştırma sıfatı | This route is rather shorter than the other one. |
| rather + too + sıfat | The jacket was rather too big for him. |
| rather a / a rather + sıfat + isim | It was rather a strange day. / It was a rather strange day. |
| rather + fiil (like, enjoy, hope) | I rather like your new haircut. (Beklediğimden daha çok beğeniyorum.) |
4Fairly, pretty, a bit ve slightly
Fairly, quite'tan biraz daha zayıf, rather'dan ise açıkça daha zayıftır. "Orta derecede" anlamına gelir ve genellikle olumlu ya da nötr niteliklerle kullanılır: fairly good, fairly easy, fairly often. Kulağa "kabul edilebilir ama özel değil" gibi gelebilir. Pretty aşağı yukarı rather ya da quite ile aynı anlama gelir ama gayriresmîdir: konuşmada ve mesajlarda çok yaygındır, resmî yazıda daha az kullanılır.
- ✓
The questions were fairly easy, so I finished early.
- ✓
I go swimming fairly often — about twice a week.
- ✓
That was a pretty good match! (informal)
- ✓
I'm pretty sure I left my keys at work. (informal: almost certain)
A bit, a little ve slightly bir sıfatı zayıflatır. A bit gayriresmîdir; slightly nötrdür ve yazıda yaygındır. Onları çoğunlukla olumsuz sıfatlarla (a bit tired, slightly worried) ve karşılaştırma sıfatlarıyla (a bit cheaper, slightly better) kullanırız. Olumlu sıfatlarla genellikle kulağa tuhaf gelirler: ✗ a bit nice, ✗ slightly beautiful.
| ✓ Doğal | ✗ Alışılmadık |
|---|---|
| I'm a bit tired. | I'm a bit happy. |
| The coffee is slightly bitter. | The coffee is slightly delicious. |
| This bag is a bit cheaper. | This bag is a bit nice. |
| The second test was slightly easier. | The second test was slightly wonderful. |
5Derecelendirilebilen ve derecelendirilemeyen sıfatlar
Sıfatların çoğu derecelendirilebilir: bir şey biraz soğuk, oldukça soğuk ya da çok soğuk olabilir. Ama bazı sıfatlar derecelendirilemez: ya "çok" fikrini zaten içlerinde taşırlar (freezing, starving, amazing gibi aşırı sıfatlar) ya da tamamen doğru olan veya hiç doğru olmayan bir şeyi anlatırlar (impossible, perfect, unique gibi mutlak sıfatlar). Bu sıfatları "daha fazla" ya da "daha az" yapamayız, bu yüzden onlarla very, fairly ya da a bit kullanmayız.
| Derecelendirilebilen (very, extremely, fairly…) | Aşırı (absolutely, completely…) |
|---|---|
| very cold | absolutely freezing |
| very hungry | absolutely starving |
| very tired | completely exhausted |
| extremely good | absolutely amazing / brilliant |
| very tasty | absolutely delicious |
| incredibly big | absolutely enormous / huge |
| very small | absolutely tiny |
| extremely angry | absolutely furious |
| very interesting | absolutely fascinating |
| very dirty | absolutely filthy |
Mutlak sıfatlarla çoğu zaman completely ya da totally kullanırız: completely different, totally wrong, completely impossible, totally true. Really, iki grupla da kullanılan tek yaygın derece zarfıdır: really cold ve really freezing, really good ve really amazing. Bu yüzden konuşmada güvenli bir seçimdir.
- ✓
After the hike we were absolutely exhausted.
- ✓
Your idea is completely different from mine.
- ✓
The pasta was really delicious.
- ✓
The view from the top was incredibly beautiful.
- ✗
The cake was very delicious.
Delicious zaten "çok lezzetli" demektir. Absolutely delicious ya da really delicious deyin.
- ✗
The test was absolutely difficult.
Difficult derecelendirilebilen bir sıfattır: very / extremely difficult deyin.
6Zarfların yeri: başta, ortada ve sonda
Zarflar ve zarf öbekleri cümlede üç ana yerde bulunabilir. Her zarf türünün sevdiği bir yer vardır ve bazı yerler imkânsızdır. Önceki düzeylerden bildiğiniz en önemli kural şudur: zarf normalde bir fiil ile onun nesnesi arasına girmez: She speaks English well denir, ✗ She speaks well English denmez.
| Yer | Tipik zarflar | Örnek |
|---|---|---|
| baş (öznenin önünde) | bağlayıcı ve yorum zarfları, zaman | Unfortunately, the shop was closed. Yesterday we went to York. |
| orta (fiilin yakınında) | sıklık, kesinlik, only, just, still, already, even | She always walks to work. They've probably left. |
| son (fiilden / nesneden sonra) | durum (nasıl), yer, zaman | He read the letter carefully in the kitchen after lunch. |
Baştaki yer çoğu zaman bir cümleyi bir öncekine bağlamak (however, then, suddenly) ya da bütün cümle hakkındaki görüşümüzü bildirmek (luckily, surprisingly, honestly) için kullanılır. Zaman öbekleri vurgu ya da karşıtlık için başa gelebilir: Last summer we stayed at home, but this year we're going to Spain.
- ✓
Luckily, nobody was hurt.
- ✓
Suddenly the lights went out.
- ✓
Surprisingly, the exam was easier than last year's.
- ✓
On Saturday we're having a party.
7Ortadaki yer: asıl fiilden önce, be'den ve yardımcı fiillerden sonra
Ortadaki yer en zor olanıdır. Kural fiile bağlıdır. Tek kelimelik bir fiille zarf fiilden önce gelir: She always works late. Be asıl fiil olduğunda zarf ondan sonra gelir: She is always late. Bir yardımcı fiil ya da modal fiil (have, has, will, can, must…) varsa, zarf ilk yardımcı fiilden sonra gelir: She has always worked here. You will probably need a coat.
| Fiil biçimi | Yer | Örnek |
|---|---|---|
| tek bir asıl fiil | zarf + fiil | They often eat out. I only need ten minutes. |
| be (asıl fiil) | be + zarf | He's probably at home. We were still at school. |
| yardımcı fiil + fiil | yardımcı fiil + zarf + fiil | I've only just arrived. They've probably left. |
| iki yardımcı fiil | ilk yardımcı fiil + zarf | It has definitely been fixed. The work will soon be finished. |
| modal fiil + fiil | modal fiil + zarf + fiil | You can easily walk there. We must always check. |
Kesinlik zarfları — probably, definitely, certainly, clearly — olumlu cümlelerde aynı kurala uyar. Olumsuz cümlelerde ise olumsuz yardımcı fiilden önce gelirler: He probably won't come. She definitely doesn't want to go. Bunun sebebi, zarfın bütün olumsuz fikir hakkında yorum yapmasıdır.
| Olumlu | Olumsuz |
|---|---|
| He'll probably come. | He probably won't come. |
| She definitely likes it. | She definitely doesn't like it. |
| They've certainly heard the news. | They certainly haven't heard the news. |
8Sondaki yer: durum, yer, zaman
Durum (nasıl), yer (nerede) ve zaman (ne zaman) zarfları genellikle yan cümlenin sonuna, fiilden ve nesnesinden sonra gelir. Birden fazla zarf olduğunda olağan sıra şöyledir: durum → yer → zaman. Kısa bir hatırlatma: How? Where? When? Very much ve a lot da sona, nesneden sonra gelir. Türkçede zaman genellikle başta, yer ortada yer alır ("Dün akşam konserde güzel şarkı söyledi"); İngilizcede ise sıra tam tersidir.
- ✓
She sang beautifully at the concert last night.
- ✓
We worked hard in the garden all afternoon.
- ✓
He arrived at the airport early.
- ✓
I like football very much.
- ✓
I enjoyed the trip a lot.
- ✗
I like very much football.
Very much nesneden sonra gelir: I like football very much.
Hareket fiilleriyle (go, come, arrive, leave) yer çoğu zaman durumdan önce gelir: She went home quickly. He walked to school slowly. Ve unutmayın: durum zarfı asla fiil ile nesnesi arasına girmez: He opened the letter carefully (✗ He opened carefully the letter değil).
9Only, just, still, already ve yet
Bu küçük zarflar genellikle ortadaki yere gelir, ama tam yerleri anlamı değiştirebilir. Only normalde ortada yer alır, ama özenli İngilizcede doğrudan nitelediği kelimenin önüne gelir. Just (= çok kısa bir süre önce) ve only just (= az önce ya da zar zor) yardımcı fiilden sonra gelir: I've just seen him. We've only just arrived. I only just caught the train (= treni neredeyse kaçırıyordum).
| Only'nin yeri | Anlam |
|---|---|
| Only Sam saw the film. | Başka kimse görmedi. |
| Sam only saw the film. | Filmi gördü ama başka bir şey yapmadı (ör. kitabı okumadı). |
| Sam saw only the film. / Sam saw the film only. | Başka hiçbir şey görmedi. |
| I've only read two chapters. | İkiden fazla değil. |
Still bir şeyin devam ettiğini gösterir ("hâlâ"). Ortadaki yere gelir: She still lives with her parents. He is still asleep. Olumsuz cümlelerde still olumsuz yardımcı fiilden önce gelir ve şaşkınlık ya da sabırsızlık bildirir: I still haven't finished. She still doesn't understand.
Already bir şeyin beklenenden önce olduğunu gösterir ("zaten, çoktan"). Genellikle ortadaki yere gelir (I've already eaten), ama vurgu için sona da gelebilir (I've eaten already!). Yet olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanılır ve sona gelir: Have you finished yet? I haven't finished yet.
- ✓
I've already booked the tickets.
- ✓
Is it still raining?
- ✓
We still haven't heard from Ben.
- ✓
Has the parcel arrived yet?
- ✗
I don't still know the answer.
Still olumsuzluktan önce gelir: I still don't know the answer.
- ✗
I have yet finished.
Olumlu bir cümlede already kullanın: I have already finished.
10Sık yapılan hatalar
Türkçede zarf genellikle fiilin hemen önüne gelir ve fiil cümlenin sonundadır; bu yüzden İngilizcedeki zarf sırası Türkçe konuşanlar için özel dikkat ister. Diğer büyük sorun ise aşırı sıfatlarla very kullanmaktır ("çok lezzetli" → ✗ very delicious). Yazdıklarınızda bu noktaları kontrol edin.