1Rica ve teklif: fark nedir?
Rica (request), bir şey istediğinizde yaptığınız şeydir: başka birinden sizin için bir şey yapmasını istersiniz ya da bir şeyi yapıp yapamayacağınızı sorarsınız. Teklif (offer) ise yardım etmek istediğinizde yaptığınız şeydir: başka biri için bir şey yapabileceğinizi söylersiniz ya da ona bir şey verirsiniz.
| Tür | Ne işe yarar? | Örnekler |
|---|---|---|
| Rica | Birinden bir şey yapmasını istersiniz. | Can you help me? Could you close the door? |
| İzin isteme | Bir şeyi yapıp yapamayacağınızı sorarsınız. | Can I go out? May I sit here? |
| Teklif | Biri için bir şey yapmak istersiniz. | I'll help you. Shall I open the window? |
| Teklif | Birine bir şey vermek istersiniz. | Would you like a biscuit? |
Buradaki bütün modal fiillerden (can, could, may, will, shall, would) sonra fiilin yalın hâli gelir; to ve -s kullanılmaz: Can you help me? Could I use your phone? Shall I carry your bag?
2Birinden bir şey yapmasını istemek: Can you…? Could you…?
Başka birinden bir şey yapmasını istemek için Can you…? ya da Could you…? + fiilin yalın hâli kullanırız. Can you samimi ve gündeliktir: onu ailemizle, arkadaşlarımızla ve iyi tanıdığımız insanlarla kullanırız. Could you daha kibardır: onu tanımadığımız insanlarla, yaşça büyüklerle, öğretmenlerle, mağazalarda ve işte kullanırız. Would you…? de çok kibardır. Emin değilseniz Could you…? seçin. Asla yanlış olmaz.
Daha az kibardan daha kibara
| Rica | Ne zaman kullanırız? |
|---|---|
| Open the window, please. | bir emir; ailede olur, ama kaba gelebilir |
| Can you open the window, please? | arkadaşlar ve aile; samimi |
| Will you open the window, please? | samimi; biraz sabırsız gelebilir |
| Could you open the window, please? | kibar; neredeyse herkesle kullanılabilir |
| Would you open the window, please? | kibar |
| Could you possibly open the window? | çok kibar; büyük bir iyilik istediğinizde |
- ✓
Mum, can you help me with my homework?
- ✓
Could you tell me the way to the station, please?
- ✓
Could you speak more slowly, please? I don't understand.
- ✓
Can you pass me the salt, please?
- ✓
Excuse me, could you take a photo of us?
3İzin istemek: Can I…? Could I…? May I…?
Bir şeyi yapıp yapamayacağınızı sormak için modal fiilden sonra I (ya da we) koyarız: Can I…? Could I…? May I…? Aradaki fark yine ne kadar kibar ya da resmî olduğumuzdur. May I en resmî olanıdır. Onu öğretmenlerle, resmî durumlarda ya da özellikle kibar olmak istediğimizde kullanırız.
| Soru | Ne kadar kibar? |
|---|---|
| Can I use your pen? | samimi, arkadaşça |
| Could I use your pen? | kibar |
| May I use your pen? | resmî, çok kibar |
- ✓
Can I go to Sophie's party on Saturday, Dad?
- ✓
Could I borrow your bike tomorrow?
- ✓
May I come in? — Yes, of course.
- ✓
Excuse me, can I sit here? — Sure.
- ✓
Could we leave a bit earlier today?
Bir şey istemek için, özellikle mağazalarda ve kafelerde Can I have…? ve Could I have…? de kullanırız: Can I have a cheese sandwich, please? Could I have the bill, please?
4Ricalara kibarca cevap vermek
Evet derken kısa bir cevap yeterlidir, ama samimi gelmelidir. Hayır derken genellikle özür dileriz ve bir neden söyleriz. Yalnızca "No." demek İngilizcede çok kaba gelir.
| Evet demek | Hayır demek |
|---|---|
| Yes, of course. | I'm sorry, but I can't. I'm busy right now. |
| Sure. / Sure, no problem. | I'm afraid I can't. |
| Yes, go ahead. (izin için) | I'm sorry, but I need it. |
| Of course you can. (izin için) | I'm afraid not. |
| OK. / Certainly. (çok kibar, mağazalarda) | Sorry, not today. |
- ✓
Could you help me carry these boxes? — Sure, no problem.
- ✓
Can I use your phone? — Yes, of course.
- ✓
May I open the window? — Yes, go ahead.
- ✓
Can you lend me ten pounds? — I'm sorry, but I haven't got any money.
- ✓
Could I have the bill, please? — Certainly, madam.
5Would you like…? (bir teklif) mi, Do you like…? (genel bir soru) mu?
Bu iki soru birbirine benzer, ama çok farklı anlamlara gelir. Would you like…? bir teklif ya da davettir. Şimdiyle ya da belirli bir zamanla ilgilidir: Bunu şimdi ister misiniz? Do you like…? ise birinin neyi sevdiğiyle ilgili genel bir sorudur. Şimdiyle değil, her zamanla ilgilidir. Türkçede bu fark "Çay ister misiniz?" ile "Çay sever misiniz?" arasındaki farktır.
| Would you like…? | Do you like…? |
|---|---|
| bir teklif ya da davet, şimdi ya da yakında | genel bir soru: neyi sevdiğiniz |
| Would you like a cup of tea? (Şimdi bir tane yapabilirim.) | Do you like tea? (genel olarak) |
| Would you like to come to my party? | Do you like parties? |
| — Yes, please. / No, thank you. | — Yes, I do. / No, I don't. |
Would you like'tan sonra bir isim (a biscuit, some water) ya da to + fiilin yalın hâli (to come, to watch) kullanabiliriz. Would you like, do you want demenin kibar bir yoludur. I would like ifadesini çoğu zaman I'd like olarak kısaltırız.
- ✓
Would you like some cake? — Yes, please. It looks delicious!
- ✓
Would you like to watch a film tonight? — I'd love to!
- ✓
Would you like a lift to the station? — No, thank you. I'm going to walk.
- ✓
Do you like football? — No, I don't. I prefer tennis.
- ✓
I'd like a glass of water, please.
6Yardım teklif etmek: I'll…, Shall I…?, Can I help?
Birinin yardıma ihtiyacı olduğunu gördüğümüzde ve o anda yardım etmeye karar verdiğimizde I'll (= I will) + fiilin yalın hâli kullanırız. Bu bir söz ya da tekliftir ve kararı o anda veririz. Önce sormak istiyorsak Shall I…? ya da Can I…? + fiilin yalın hâli kullanırız. Shall I…? "… yapmamı ister misiniz?" anlamına gelir; Türkçedeki "Pencereyi kapatayım mı?" sorusuna çok benzer. İngiliz İngilizcesinde Shall I…? teklifler için çok yaygındır.
| Teklif | Örnek |
|---|---|
| I'll + fiilin yalın hâli | That bag looks heavy. I'll carry it for you. |
| Shall I + fiilin yalın hâli…? | It's cold in here. Shall I close the window? |
| Can I help (you)? | Can I help you? You look lost. |
| Do you want me to + fiilin yalın hâli…? | Do you want me to call a taxi? |
| Would you like me to + fiilin yalın hâli…? | Would you like me to take a photo of you? |
- ✓
The phone's ringing. — I'll answer it!
- ✓
I haven't got a pen. — Don't worry, I'll lend you one.
- ✓
Shall I help you with the washing-up?
- ✓
Shall we order a pizza? (a suggestion for us both)
- ✓
In a shop: Can I help you? — No, thanks. I'm just looking.
Bir teklife cevap vermek
| Evet | Hayır |
|---|---|
| Yes, please. That would be great. | No, thanks. I'm OK. |
| Thank you very much! | No, thank you. I can do it. |
| That's very kind of you. | That's kind, but I'm fine, thanks. |
7Would you mind…? (çok kibar ricalar)
Would you mind…? birinden bir şey yapmasını istemenin çok kibar bir yoludur. Kelimesi kelimesine "… sizin için bir sorun olur mu?" demektir. Would you mind'dan sonra fiilin yalın hâlini değil, -ing biçimini kullanırız.
- ✓
Would you mind opening the window? It's very hot.
- ✓
Would you mind waiting a few minutes?
- ✓
Would you mind turning the music down, please?
Cevaba dikkat edin. Soru "Sizin için bir sorun olur mu?" anlamına geldiği için, kabul ettiğinizde kibar cevap No'dur: No, not at all = Hiç sorun değil, yaparım.
| Cevap | Anlamı |
|---|---|
| No, not at all. / Of course not. | Tamam, yaparım. (ricaya evet) |
| I'm sorry, but … | Yapamam. (ricaya hayır) |
8İngiliz İngilizcesinde please ve thank you
İngilizler küçük şeyler için bile çok sık please ve thank you der: biri tuzu uzattığında, bir kapıyı açtığında ya da mağazada para üstünüzü verdiğinde. please olmadan bir rica emir gibi gelebilir. Please genellikle ricanın sonuna ya da özneden sonra gelir: Could you help me, please? Could you please help me? Başta (Please help me) çoğu zaman daha güçlü gelir, sanki gerçekten yardıma ihtiyacınız varmış gibi.
| Durum | İngilizlerin söylediği |
|---|---|
| Bir şey istemek | Can I have a coffee, please? |
| Bir teklifi kabul etmek | Yes, please. |
| Bir teklife hayır demek | No, thank you. / No, thanks. |
| Biri size bir şey verdiğinde | Thank you. / Thanks. / Cheers. (samimi) |
| Biri size çok yardım ettiğinde | Thank you very much. / Thanks a lot. / That's really kind of you. |
| Biri size teşekkür ettiğinde | You're welcome. / No problem. / Not at all. |
| Birinin dikkatini çekmeniz gerektiğinde | Excuse me, could you help me? |
- ✓
Two tickets to Oxford, please.
- ✓
Excuse me, could you tell me the time, please?
- ✓
Thanks for your help! — No problem.
- ✓
Here's your change. — Thank you.