1Present Perfect nedir?
Birçok dilde tek bir geçmiş zaman vardır. İngilizcede ise sık kullanılan iki geçmiş zaman vardır: Past Simple ve Present Perfect. Past Simple, bitmiş bir zamana ait bir olayı anlatır: I lost my keys yesterday. Present Perfect ise geçmişe bakan bir şimdiki zamandır. Eylem şu andan önce olmuştur, ama bizi ilgilendiren, şu andaki sonuç ya da deneyimdir — tam olarak ne zaman olduğu değil. Türkçede de "kaybettim" dediğimizde çoğu zaman şu anki sonucu düşünürüz; ama İngilizcede bitmiş bir zaman söylendiğinde (yesterday) Past Simple, zaman söylenmediğinde ve sonuç önemli olduğunda Present Perfect kullanılır.
| Present Perfect | Şu anda ne anlama gelir |
|---|---|
| I've lost my keys. | Şimdi kapıyı açamıyorum. |
| She has broken her arm. | Kolu şu anda alçıda. |
| We've finished our homework. | Şimdi boştayız. |
| Have you ever been to Italy? | Hayatınızda böyle bir deneyim var mı? |
I, you, we ve they ile have; he, she ve it ile (ve tek bir kişi ya da şeyle) has kullanın. Buradaki have ve has yardımcı fiildir — "sahip olmak" anlamına gelmez. Anlamı fiilin üçüncü hâli (finished, seen, eaten…) verir.
| Özne | have / has | Örnek |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have + üçüncü hâl | They have visited London twice. |
| he / she / it | has + üçüncü hâl | My dad has cooked dinner. |
2Kısaltmalar, olumsuz cümleler ve sorular
Konuşmada kısa biçimleri kullanırız: I've, you've, we've, they've, he's, she's, it's. Olumsuz cümlede not ekleriz: haven't ve hasn't. Soru cümlesi için have ya da has fiilini öznenin önüne koyarız. Do, does ya da did kullanmayız.
| I / you / we / they | he / she / it | |
|---|---|---|
| Olumlu | I've seen it. | She's seen it. |
| Olumsuz | I haven't seen it. | She hasn't seen it. |
| Soru | Have you seen it? | Has she seen it? |
| Kısa cevaplar | Yes, I have. / No, I haven't. | Yes, she has. / No, she hasn't. |
- ✓
We've bought a new sofa.
- ✓
Tom hasn't called me.
- ✓
Have you finished your dinner? — Yes, I have.
- ✓
What have you done to your hair? It looks great!
3Fiilin üçüncü hâli: düzenli fiiller
Düzenli fiillerde üçüncü hâl, Past Simple biçimiyle aynıdır: -ed ekleriz. Yazım kuralları da aynıdır.
| Kural | Örnekler |
|---|---|
| çoğu fiil + ed | work → worked, visit → visited, watch → watched |
| -e ile biten fiil + d | live → lived, like → liked, dance → danced |
| ünsüz + y → ied | study → studied, try → tried, carry → carried |
| ünlü + ünsüzle biten kısa fiil → son harf iki kez yazılır | stop → stopped, plan → planned, (İngiliz İngilizcesi) travel → travelled |
- ✓
I've finished my project.
- ✓
She's tidied her room.
- ✓
They've stopped the game because of the rain.
4Fiilin üçüncü hâli: düzensiz fiiller
Düzensiz fiillerin kendine özgü biçimleri vardır. Bazen üçüncü hâl Past Simple biçimiyle aynıdır (buy – bought – bought). Bazen farklıdır (see – saw – seen). Bunları ezberlemeniz gerekir — düzensiz fiiller listesindeki üçüncü sütun, fiilin üçüncü hâlidir.
Sık kullanılan düzensiz fiiller
| Fiilin yalın hâli | Past Simple | Üçüncü hâl (past participle) |
|---|---|---|
| be | was / were | been |
| go | went | gone / been |
| do | did | done |
| see | saw | seen |
| eat | ate | eaten |
| write | wrote | written |
| take | took | taken |
| break | broke | broken |
| forget | forgot | forgotten |
| give | gave | given |
| speak | spoke | spoken |
| fly | flew | flown |
| have | had | had |
| make | made | made |
| buy | bought | bought |
| lose | lost | lost |
| find | found | found |
| meet | met | met |
| read | read /red/ | read /red/ |
| come | came | come |
- ✓
Have you eaten sushi?
- ✓
I've written three emails this morning.
- ✓
Oh no! I've forgotten my homework.
- ✓
My friends have come to help me.
5Hayat deneyimi: ever ve never
Present Perfect'i çoğu zaman şimdiye kadarki hayatımızda yaşadığımız deneyimlerden söz etmek için kullanırız. Ne zaman olduğunu söylemeyiz, çünkü zaman önemli değildir — önemli olan yalnızca deneyimdir. Sorularda ever (= hayatınızın herhangi bir zamanında, hiç) kullanırız. Cevaplarda never (= hiçbir zaman, hiç) kullanırız.
- ✓
Have you ever been to Scotland? — Yes, I have. / No, I haven't.
- ✓
Has she ever ridden a horse?
- ✓
I've never eaten snails.
- ✓
My grandma has never used a computer.
- ✓
We've visited Paris three times.
- ✓
This is the best pizza I've ever eaten!
Ever ve never, have/has ile fiilin üçüncü hâli arasına gelir. Never zaten "değil" anlamını içerir, bu yüzden haven't ya da hasn't ile birlikte kullanılmaz. Olumlu cevaplarda ever kullanmayız: Yes, I've been there. ✗ Yes, I've ever been there.
6Been mi, gone mu?
Go fiilinin iki farklı üçüncü hâli vardır. Gone, kişinin bir yere gittiği ve hâlâ orada (ya da yolda) olduğu, yani şu anda burada olmadığı anlamına gelir. Been ise kişinin bir yere gidip geri döndüğü anlamına gelir. Bu yüzden hayat deneyimleri için been kullanırız: Have you ever been to Spain?
| Cümle | Anlamı |
|---|---|
| Anna has gone to the shops. | Şu anda mağazalarda ya da yolda. Burada değil. |
| Anna has been to the shops. | Alışverişe gitti ve geri döndü. İşte poşetler! |
| They've gone to Greece. | Şu anda Yunanistan'dalar, tatildeler. |
| They've been to Greece. | Bir zaman Yunanistan'ı ziyaret ettiler ve geri döndüler. |
- ✓
Where's Dad? — He's gone to work.
- ✓
I've been to the dentist. My teeth are fine.
- ✓
Have you ever been to Wales?
7Just: çok kısa bir süre önce
Just, "çok kısa bir süre önce, az önce" anlamına gelir. İngiliz İngilizcesinde haberler ve bir an önce olan şeyler için Present Perfect ile çok sık kullanılır. Just, have/has ile fiilin üçüncü hâli arasına gelir.
- ✓
I've just had lunch, so I'm not hungry.
- ✓
The film has just started. Sit down!
- ✓
Guess what! Ella has just passed her driving test!
- ✓
We've just got home.
8Already ve yet
Already, "şu andan önce, çoktan" ya da "beklediğimizden daha erken" anlamına gelir. Olumlu cümlelerde kullanılır ve have/has ile fiilin üçüncü hâli arasına gelir. Yet ise "şimdiye kadar, henüz" anlamına gelir ve bir şeyin olmasını beklediğimizi gösterir. Yalnızca olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanılır ve cümlenin sonuna gelir.
| Kelime | Cümle türü | Yeri ve örnek |
|---|---|---|
| already | olumlu | I've already done my homework. |
| yet | olumsuz | I haven't done my homework yet. |
| yet | soru | Have you done your homework yet? |
- ✓
Do you want to see the film? — No, thanks. I've already seen it.
- ✓
Is Mark here? — No, he hasn't arrived yet.
- ✓
Have you bought the tickets yet?
- ✓
It's only nine o'clock and she's already finished her work!
- ✓
The letter hasn't come yet. Maybe tomorrow.
9Present Perfect mi, Past Simple mı?
A2 seviyesindeki en önemli fark budur. Bir şeyin ne zaman olduğunu bitmiş bir zamanla söylüyor ya da soruyorsak (yesterday, last week, in 2020, two days ago, when I was a child), Past Simple kullanmak zorundayız. Zaman söylenmiyorsa ya da önemli değilse ve şimdiyi düşünüyorsak, Present Perfect kullanırız.
| Present Perfect (bitmiş zaman yok) | Past Simple (bitmiş zaman) |
|---|---|
| I've seen this film. | I saw this film last week. |
| She's lost her phone. | She lost her phone yesterday. |
| Have you been to Paris? | When did you go to Paris? |
| They've just arrived. | They arrived ten minutes ago. |
| I've never met him. | I met him in 2022. |
Zaman ifadeleri
| Present Perfect ile | Past Simple ile |
|---|---|
| ever, never | yesterday, last night |
| just, already, yet | last week / month / year |
| today, this week (bitmemiş) | two days ago, an hour ago |
| (zaman ifadesi yok) | in 2019, on Monday, when I was young |