1Şimdi mi, gelecek mi?
Aynı biçim hem şimdiden hem de gelecekten söz edebilir. Hangisi olduğunu nasıl anlarız? Genellikle gelecekle ilgili bir zaman ifadesi vardır (tomorrow, on Saturday, next week) ya da durum bunu açıkça gösterir. Gelecekle ilgili bir zaman ifadesi yoksa dinleyen kişi normalde "şimdi" diye anlar. Türkçede de durum benzerdir: "Futbol oynuyorum" şimdiyi, "Cumartesi futbol oynuyorum" ise bir planı anlatır.
| Şimdi | Gelecek |
|---|---|
| I'm playing football. (şu anda) | I'm playing football on Saturday. |
| She's working in the garden. | She's working late tomorrow. |
| We're having lunch. | We're having lunch with Grandma on Sunday. |
| They're flying. (uçaktalar) | They're flying to Rome next week. |
2Biçimi
Biçim, şimdiki zamandakiyle aynıdır: am, is ya da are + fiilin -ing'li hâli; yazım kuralları da aynıdır (come → coming, get → getting). Olumsuz cümlelerde be fiilinden sonra not gelir; soru cümlelerinde ise am / is / are öznenin önüne geçer.
| Biçim | Örnek |
|---|---|
| Olumlu | I'm meeting Sam at six tonight. |
| Olumsuz | We aren't going on holiday this summer. |
| Evet/hayır sorusu | Is your brother coming to the party? |
| Kısa cevaplar | Yes, he is. / No, he isn't. |
| Soru kelimeli soru | What time are you leaving tomorrow? |
3Kesinleşmiş planlar
Ayarlanmış bir plan, bir fikirden ya da bir istekten fazlasıdır. Hem karar vermişizdir HEM DE gerekli hazırlığı yapmışızdır: bir masa ayırtmışız, bilet almışız, randevu almışız ya da başka biriyle bir saat konusunda anlaşmışızdır. Çoğu zaman bunu ajandanızda ya da takviminizde bulabilirsiniz. Bu yüzden genellikle başka kişileri, bir saati ve bir yeri içerir.
- ✓
I'm having dinner with my aunt on Friday. (We agreed it on the phone.)
- ✓
We're flying to Spain on 3rd August. (We have the tickets.)
- ✓
Lucy is seeing the doctor at 10.30 tomorrow. (She has an appointment.)
- ✓
My parents are getting a new car next week. (They have ordered it.)
- ✓
Our class is visiting the Science Museum on Thursday.
- ✓
I'm starting my new job on Monday.
Bu zamanı, hava durumu gibi kontrol edemediğimiz ya da ayarlayamadığımız şeyler için veya gelecekle ilgili gerçekler için kullanmayız. Bunlar için will ya da going to kullanırız: It will be sunny tomorrow ("It is being sunny" değil).
- ✗
It's raining tomorrow.
Havayı kimse ayarlayamaz. Şöyle deyin: It's going to rain tomorrow. / It will rain tomorrow.
- ✗
I'm being 15 next month.
Doğum günü ayarlanmış bir plan değildir. Şöyle deyin: I'll be 15 next month.
4Gelecekle ilgili zaman ifadeleri
Gelecekle ilgili zaman ifadeleri, şimdiden değil gelecekten söz ettiğimizi açıkça gösterir. Genellikle cümlenin sonuna gelirler, ama başında da olabilirler.
| Zaman ifadesi | Örnek |
|---|---|
| tonight / this evening | We're watching a film tonight. |
| tomorrow / tomorrow morning | I'm taking my driving test tomorrow morning. |
| the day after tomorrow | They're arriving the day after tomorrow. |
| on + gün / tarih | She's coming back on Tuesday / on 14th May. |
| at + saat | The plumber is coming at nine. |
| next week / month / year | We're moving to a new flat next month. |
| this weekend / this summer | What are you doing this weekend? |
| in two days / in a week | I'm going to Paris in two weeks. |
5Planlar hakkında soru sormak
İnsanlara planlarını sormanın normal yolu Present Continuous'tur. "What are you doing…?" + gelecekle ilgili bir zaman ifadesi, İngilizcedeki en yaygın sorulardan biridir. Samimi bir sorudur ve insanlar bunu çoğu zaman bir davetten önce sorar.
- ✓
What are you doing tonight? — Nothing special. Why?
- ✓
Are you doing anything on Saturday? — Yes, I'm going to a concert.
- ✓
Where are you going on holiday this year? — We're going to Greece.
- ✓
When is your brother coming home? — On Friday evening.
- ✓
Who are you meeting after school? — Ben and Jack.
- ✓
What time is the plumber coming? — At about two.
6Present Continuous mu, going to mu?
İki biçim de gelecek planlarından söz edebilir ve birçok cümlede hangisini kullansanız olur. Aradaki fark küçüktür: going to bir niyet içindir, yani yapmaya karar verdiğimiz (ama belki henüz hazırlığını yapmadığımız) bir şey. Present Continuous ise ayarlanmış bir plan içindir: karar verilmiş ve hazırlığı yapılmış; bir saati, bir yeri ya da başka kişileri olan bir plan.
| going to (niyet) | Present Continuous (ayarlanmış plan) |
|---|---|
| I'm going to learn Spanish one day. | I'm starting Spanish lessons on Monday at six. |
| We're going to buy a new sofa. | We're picking up the new sofa on Saturday. |
| She's going to visit London some time. | She's flying to London on 2nd June. |
Şu anda gördüklerimize dayanan tahminler için Present Continuous değil, going to kullanırız: Look at those black clouds! It's going to rain.
7Gelecek için Present Continuous mu, Present Simple mı?
Present Simple zamanının da gelecekle ilgili bir kullanımı vardır, ama yalnızca tarifeler ve programlar için: trenler, uçaklar, filmler, dersler, mağazalar. Bunların saatlerini siz değil, bir kurum belirler. Kişisel planlarınız ise sizin ayarladığınız planlardır, bu yüzden onlar için Present Continuous kullanılır.
| Tarife → Present Simple | Kişisel plan → Present Continuous |
|---|---|
| The train leaves at 7.45. | I'm catching the 7.45 train. |
| The film starts at eight. | We're seeing a film tonight. |
| The match begins at three. | Dad is taking me to the match on Saturday. |
| School finishes on 22nd July. | We're going camping on 23rd July. |
- ✓
Our plane lands at 10 p.m., and Uncle Mike is meeting us at the airport.
- ✓
The concert starts at 7.30. What time are you leaving home?