1Bağlaç nedir?
Bağlaç, bağlayan bir kelimedir. İki kelimeyi (cats and dogs), iki kelime grubunu (at home or at school) ya da iki tam cümleyi (I was hungry, so I made a sandwich) bağlayabilir. Her bağlaç fikirler arasında farklı bir ilişki gösterir: ekleme, karşıtlık, seçim, sonuç ya da neden.
| Bağlaç | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| and | bilgi ekler (ve) | I play the guitar and the piano. |
| but | bir karşıtlık gösterir: farklı ya da şaşırtıcı bir fikir (ama, fakat) | I like tennis, but I don't like football. |
| or | bir seçim gösterir (ya da, veya) | Would you like tea or coffee? |
| so | bir sonuç gösterir (bu yüzden) | It was raining, so we stayed at home. |
| because | bir neden verir, Why? sorusuna cevap verir (çünkü) | We stayed at home because it was raining. |
Bir bağlacın iki kısa cümleyi nasıl tek bir cümleye dönüştürdüğüne bakın: I was tired. I went to bed early. → I was tired, so I went to bed early. Artık okuyan kişi erken yatmanın yorgun olmanın sonucu olduğunu biliyor.
- ✓
My sister is ten and my brother is twelve.
- ✓
The hotel was nice, but it was expensive.
- ✓
We can go by bus or by train.
- ✓
I missed the bus, so I was late for school.
- ✓
I'm happy because it's the weekend.
2And: bilgi eklemek
Aynı türden bir şey ya da bir fikir daha eklemek için and kullanırız. and isimleri, sıfatları, fiilleri ya da bütün cümleleri bağlayabilir. Öznesi aynı olan iki cümleyi bağladığımızda and'den sonra özneyi genellikle tekrarlamayız: I got up and (I) had a shower.
- ✓
I've got a cat and a dog.
- ✓
The room was clean and comfortable.
- ✓
She opened the door and went in.
- ✓
Tom plays football and his sister plays basketball.
- ✓
We went to the beach and swam in the sea.
Üç ya da daha fazla şeyden oluşan bir listede öğelerin arasına virgül koyarız ve and'i yalnızca sonuncudan önce kullanırız. İngiliz İngilizcesinde kısa bir listede and'den önce genellikle virgül koymayız. Türkçede de listeleri böyle yaparız: "ekmek, süt, yumurta ve peynir".
- ✓
I bought bread, milk and eggs.
- ✓
My favourite colours are red, blue and green.
- ✓
At the weekend I read, watch films and see my friends.
3But: karşıtlık
İkinci fikir birinciden farklı olduğunda ya da birinci fikirden sonra şaşırtıcı olduğunda but kullanırız. Çoğu zaman bir kısım olumlu, diğeri olumsuzdur. but iki tam cümleyi bağladığında ondan önce genellikle bir virgül koyarız.
- ✓
I like apples, but I don't like bananas.
- ✓
The film was long, but it was very interesting.
- ✓
She's only six, but she can read very well.
- ✓
I called him, but he didn't answer.
- ✓
The jacket is nice but expensive.
4Or: seçimler ve olumsuz cümlelerde or
İki ya da daha fazla şey arasında bir seçim göstermek için or kullanırız. Sorularda, bir şey teklif ettiğimizde ya da birinden seçim yapmasını istediğimizde çok yaygındır.
- ✓
Would you like tea or coffee?
- ✓
Is your teacher English or American?
- ✓
We can watch a film or play a game.
- ✓
Hurry up, or we'll miss the train!
Olumsuz cümlelere dikkat edin. Olumlu bir cümlede iki şeyi and ile bağlarız. Olumsuz bir cümlede (don't, doesn't, didn't, can't, isn't… ile) normalde onları or ile bağlarız. Olumsuzluk kelimesi zaten iki şey için de geçerlidir.
| Olumlu: and | Olumsuz: or |
|---|---|
| I like tea and coffee. | I don't like tea or coffee. |
| She can swim and dive. | She can't swim or dive. |
| He's got a brother and a sister. | He hasn't got a brother or a sister. |
| We visited Paris and Rome. | We didn't visit Paris or Rome. |
5So: sonuç
Bir sonucu belirtmek için so kullanırız: cümlenin ilk kısmı durum ya da nedendir, so'dan sonraki kısım ise bu yüzden olan şeydir. so her zaman cümlenin ortasında, iki kısmın arasında gelir ve ondan önce genellikle bir virgül koyarız. Türkçedeki "bu yüzden", "o yüzden" gibi.
- ✓
I was hungry, so I made a sandwich.
- ✓
It was very hot, so we went swimming.
- ✓
The shop was closed, so we went home.
- ✓
My phone was broken, so I couldn't call you.
- ✓
She studied hard, so she passed the exam.
6Because: neden
Bir neden vermek için because kullanırız: Why? sorusuna cevap verir. because'dan sonra özne ve fiil içeren tam bir yan cümle gerekir: because it was raining, because I'm tired. because cümlenin ortasındayken ondan önce genellikle virgül koymayız. Türkçede nedeni çoğu zaman "-dığı için" ekiyle ve cümlenin başında söyleriz ("Yağmur yağdığı için evde kaldık"); İngilizcede ise because genellikle cümlenin ortasına, nedenin önüne gelir.
- ✓
I'm tired because I went to bed late.
- ✓
She's happy because she's got a new puppy.
- ✓
We took a taxi because it was raining.
- ✓
He didn't come to school because he was ill.
- ✓
I love summer because I can go to the beach every day.
7Because mı, so mu? Neden ve sonuç
because ve so aynı durumu anlatabilir, ama ona farklı taraflardan bakarlar. Because, nedenin önüne gelir. So ise sonucun önüne gelir. Seçmek için kendinize sorun: sonraki kısım neden mi, sonuç mu?
| because ile (ardından neden gelir) | so ile (ardından sonuç gelir) |
|---|---|
| I went to bed early because I was tired. | I was tired, so I went to bed early. |
| We stayed inside because it was raining. | It was raining, so we stayed inside. |
| She's wearing a coat because it's cold. | It's cold, so she's wearing a coat. |
| I didn't buy it because it was too expensive. | It was too expensive, so I didn't buy it. |
Fikirlerin sırasının değiştiğine dikkat edin. because ile önce sonuç, sonra neden gelir. so ile önce neden, sonra sonuç gelir.
- ✓
He was thirsty, so he drank some water.
thirsty = neden; drank water = sonuç
- ✓
He drank some water because he was thirsty.
aynı fikir, tersinden
- ✗
I was thirsty because I drank some water.
Yanlış mantık: su içmek susamanın nedeni değildir.
8Bağlaçlarla virgül
İngilizcedeki virgül kuralları diğer birçok dildekinden daha basittir. İşte bu beş bağlaç iki tam cümleyi (her biri kendi öznesi ve fiiliyle) bağladığında geçerli olan temel kurallar.
| Bağlaç | Virgül? | Örnek |
|---|---|---|
| and | genellikle hayır (uzun cümlelerde bazen evet) | I went home and had dinner. |
| but | genellikle evet | It's late, but I'm not tired. |
| or | genellikle hayır | You can stay here or come with us. |
| so | evet | It was late, so I took a taxi. |
| because | hayır, cümlenin ortasında | I took a taxi because it was late. |
| because cümlenin başında | evet, ilk kısımdan sonra | Because it was late, I took a taxi. |
9Cümleye because ile başlamak
Konuşma dilinde bir Why? sorusuna çoğu zaman yalnızca because kısmıyla cevap veririz: Why are you late? — Because I missed the bus. Bu kısadır ve konuşmada tamamen doğaldır.
- ✓
Why are you smiling? — Because it's my birthday!
- ✓
Why didn't you call me? — Because my phone was dead.
- ✓
Why do you like London? — Because there are so many things to do.
Yazı dilinde tek başına bir because kısmı tam bir cümle değildir. Bir cümleye because ile başlarsanız onu bir virgülden sonra sonuçla bitirmeniz gerekir: Because it was raining, we stayed at home. Ama en yaygın ve en basit sıra sonuç + because + nedendir: We stayed at home because it was raining.
- ✗
We stayed at home. Because it was raining.
Yazı dilinde "Because it was raining" tek başına tam bir cümle değildir.
- ✓
We stayed at home because it was raining.
- ✓
Because it was raining, we stayed at home.
10Although'ya ilk bakış
Although but'a benzer: bir karşıtlık gösterir. Fark, cümledeki yerindedir. but her zaman iki fikrin arasına gelir. Although ise diğer fikri şaşırtıcı kılan fikrin önüne gelir ve cümlenin başında ya da ortasında olabilir. Türkçedeki "-mesine rağmen" ifadesine benzer. although cümlenin başındaysa ilk kısımdan sonra virgül koyarız. although'yu B1 düzeyinde daha ayrıntılı olarak öğreneceksiniz; şimdilik onu tanımayı öğrenmeniz yeterli.
| but ile | although ile |
|---|---|
| It was cold, but we went to the beach. | Although it was cold, we went to the beach. |
| He's rich, but he isn't happy. | Although he's rich, he isn't happy. |
| I was tired, but I finished my homework. | I finished my homework although I was tired. |