1Zasada: be + imiesłów bierny
Każdą formę strony biernej tworzymy w ten sam sposób. Weź czas, którego potrzebujesz, postaw be w tym czasie i dodaj imiesłów bierny (past participle) czasownika głównego (made, written, cleaned, sold). Imiesłów bierny nigdy się nie zmienia — zmienia się tylko be. Dopełnienie ze zdania w stronie czynnej staje się podmiotem zdania w stronie biernej. Wykonawcę czynności (agent) możemy dodać za pomocą by, ale często go pomijamy.
| Strona czynna | Strona bierna |
|---|---|
| Someone cleans the office every evening. | The office is cleaned every evening. |
| They are building a new school. | A new school is being built. |
| Someone has stolen my bike! | My bike has been stolen! |
| Shakespeare wrote Hamlet. | Hamlet was written by Shakespeare. |
2Strona bierna we wszystkich czasach
Ta tabela pokazuje stronę bierną we wszystkich popularnych czasach, na jednym przykładzie, żeby łatwiej było porównać formy (pp = past participle, czyli imiesłów bierny). Zwróć uwagę, że w czasach ciągłych (Continuous) pojawia się being, w czasach Perfect — been, a w formach przyszłych i modalnych — forma podstawowa be. W stronie biernej czasów ciągłych po formie -ing being stoi imiesłów bierny: is being repaired, was being repaired.
Strona bierna od „repair the road” (naprawiać drogę)
| Czas | Forma strony biernej | Przykład |
|---|---|---|
| Present simple | am / is / are + pp | The road is repaired every year. |
| Present continuous | am / is / are + being + pp | The road is being repaired at the moment. |
| Past simple | was / were + pp | The road was repaired last month. |
| Past continuous | was / were + being + pp | The road was being repaired when we drove past. |
| Present perfect | have / has + been + pp | The road has been repaired. |
| Past perfect | had + been + pp | The road had been repaired before the winter. |
| Future (will) | will + be + pp | The road will be repaired next week. |
| Future (going to) | am / is / are going to + be + pp | The road is going to be repaired soon. |
| Future perfect | will have + been + pp | The road will have been repaired by June. |
- ✓
English is spoken in many countries.
- ✓
Sorry, you can't use this room. It is being painted.
- ✓
The bridge was built in 1890.
- ✓
When I arrived, the patients were being examined.
- ✓
Three new species of frog have been discovered in the rainforest.
- ✓
By the time the police arrived, the money had been taken.
- ✓
The results will be announced on Monday.
- ✓
A new sports centre is going to be opened next spring.
3Pytania i przeczenia
Pytania i przeczenia w stronie biernej tworzymy według zwykłych zasad danego czasu. W pytaniach pierwszy czasownik posiłkowy przechodzi przed podmiot, a w przeczeniach not stoi po pierwszym czasowniku posiłkowym.
| Przeczenie | Pytanie |
|---|---|
| The letter wasn't sent. | Was the letter sent? |
| The work hasn't been finished. | Has the work been finished? |
| You won't be charged. | Will we be charged? |
| The room isn't being used. | Is the room being used? |
| Tickets aren't sold here. | Where are tickets sold? |
4Strona bierna z czasownikami modalnymi
Po czasownikach modalnych (can, could, must, should, may, might, have to, need to) strona bierna ma formę be + imiesłów bierny, gdy mówimy o teraźniejszości i przyszłości. Mówiąc o przeszłości, używamy have been + imiesłów bierny. Te formy są bardzo częste w regulaminach, instrukcjach, ogłoszeniach i tekstach formalnych.
| Strona bierna z modalnym | Przykład |
|---|---|
| can / can't be done | This problem can be solved easily. |
| must be done | All forms must be completed in black ink. |
| should be done | Mobile phones should be switched off during the film. |
| might / may be done | The match might be cancelled because of the snow. |
| have to be done | The rubbish has to be taken out on Thursdays. |
| should have been done | The report should have been finished yesterday. |
| could have been done | The accident could have been avoided. |
| must have been done | The window must have been left open all night. |
| can't have been done | The cake can't have been eaten already! |
- ✓
Dogs must be kept on a lead in the park.
- ✓
This medicine shouldn't be taken on an empty stomach.
- ✓
The tickets can be bought online.
- ✓
He should have been told about the change of plan.
- ✓
The museum may have been built by the Romans.
5Bezokolicznik i forma -ing w stronie biernej
Po wielu czasownikach stoi bezokolicznik (want to, hope to, expect to) albo forma -ing (enjoy, hate, avoid, don't mind). Gdy podmiot nie wykonuje czynności, tylko jej doznaje, te formy przechodzą do strony biernej. Bezokolicznik w stronie biernej to to be + imiesłów bierny, a forma -ing w stronie biernej to being + imiesłów bierny.
| Forma | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|
| to be + pp | I want to be told the truth. | Chcę, żeby ktoś mi powiedział. |
| to be + pp | She expects to be invited. | Oczekuje, że ktoś ją zaprosi. |
| being + pp | I hate being interrupted. | Nie znoszę, kiedy ktoś mi przerywa. |
| being + pp | He enjoys being photographed. | Lubi, kiedy ktoś go fotografuje. |
| to have been + pp | She was lucky to have been chosen. | Została wybrana w przeszłości. |
- ✓
Children like to be praised when they try hard.
- ✓
Nobody likes being laughed at.
- ✓
The flat needs to be cleaned before the guests arrive.
- ✓
I can't stand being kept waiting.
- ✓
After being rescued, the climbers were taken to hospital.
6Czasowniki z dwoma dopełnieniami: I was given a book
Niektóre czasowniki mają dwa dopełnienia: osobę i rzecz (give, send, offer, show, tell, teach, lend, promise, pay). W zdaniu w stronie czynnej They gave me a book zarówno me, jak i a book są dopełnieniami, więc możliwe są dwa zdania w stronie biernej. Po angielsku dużo częściej podmiotem staje się osoba: I was given a book. Brzmi to naturalniej, bo zwykle bardziej interesuje nas osoba. Po polsku osoba nie może być podmiotem takiego zdania (mówimy „dano mi książkę”, a nie „zostałem dany…”), dlatego warto ją dobrze zapamiętać.
| Strona czynna | Strona bierna (osoba jako podmiot — częściej) | Strona bierna (rzecz jako podmiot) |
|---|---|---|
| They gave me a book. | I was given a book. | A book was given to me. |
| They offered her a job. | She was offered a job. | A job was offered to her. |
| Someone sent us an email. | We were sent an email. | An email was sent to us. |
| They'll show you the room. | You'll be shown the room. | The room will be shown to you. |
- ✓
We were told to wait outside.
- ✓
He has been promised a pay rise.
- ✓
The winners will be sent their prizes by post.
- ✓
I was lent some money by a friend.
7Strona bierna z get
W nieformalnym angielskim mówionym często używamy get zamiast be, żeby utworzyć stronę bierną, zwłaszcza gdy mówimy o rzeczach, które dzieją się przypadkiem, niespodziewanie albo są dla kogoś niekorzystne: get hurt, get stolen, get broken, get lost, get caught, get sacked. Get używamy też, mówiąc o rzeczach, które udało nam się osiągnąć: get promoted, get paid, get invited, get chosen. Strona bierna z get sugeruje zmianę lub działanie, a strona bierna z be może też opisywać stan.
| strona bierna z be (neutralna) | strona bierna z get (potoczna, często coś niespodziewanego) |
|---|---|
| He was hurt in the match. | He got hurt in the match. |
| My phone was stolen. | My phone got stolen. |
| She was promoted last year. | She got promoted last year. |
| We were caught in the rain. | We got caught in the rain. |
Pytania i przeczenia z get tworzymy za pomocą do / does / did, bo get to zwykły czasownik, a nie posiłkowy: Did you get paid? I didn't get invited. Strony biernej z get zwykle nie używamy z czasownikami statycznymi (it is known, it is believed) ani w tekstach formalnych.
8Kiedy używać strony biernej — a kiedy nie
Strony biernej używamy, gdy wykonawca czynności jest nieznany, nieważny, oczywisty albo gdy nie chcemy mówić, kto coś zrobił. Jest też częsta w tekstach formalnych, naukowych i prasowych oraz przy opisywaniu procesów. By + wykonawcę dodajemy tylko wtedy, gdy wnosi ważną nową informację.
| Powód | Przykład |
|---|---|
| Wykonawca jest nieznany | My wallet has been stolen. |
| Wykonawca jest oczywisty | The thief was arrested yesterday. (przez policję) |
| Wykonawca jest nieważny | Rice is grown in many Asian countries. |
| Opis procesu | The grapes are picked, then they are crushed. |
| Uprzejmość lub unikanie winy | Mistakes were made. |
| Wykonawca to nowa lub ważna informacja | The Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci. |
Jednak zbyt wiele form biernych sprawia, że tekst staje się ciężki i niejasny. W codziennej mowie i w tekstach nieformalnych zwykle wolimy stronę czynną, zwłaszcza gdy wykonawca to osoba, którą znamy i chcemy wymienić. Nie używaj strony biernej tylko po to, żeby brzmieć mądrze: My mum made this cake brzmi dużo naturalniej niż This cake was made by my mum, chyba że odpowiadasz na pytanie o ciasto. Unikaj też niepotrzebnych wykonawców, takich jak by someone, by people czy by them.
- ✗
Dinner was cooked by me last night.
Nienaturalne. Powiedz: I cooked dinner last night.
- ✗
The window was broken by someone.
By someone nic nie wnosi. Powiedz: The window was broken / Someone broke the window.
- ✓
The new hospital will be opened by the mayor.
Poprawnie: wykonawca to ważna wiadomość.
9Typowe błędy
Polacy często używają form bezosobowych lub zwrotnych („zbudowano”, „mówi się”, „dom buduje się”) albo formy „oni” (They say, They built) tam, gdzie po angielsku lepsza jest strona bierna, albo zapominają o be. Innym częstym problemem jest używanie formy Past Simple zamiast imiesłowu biernego.