Eenglish-tests.com
B2

Konstrukcja kauzatywna: have i get something done

Gdy płacimy komuś albo prosimy kogoś, żeby wykonał dla nas jakąś pracę, angielski używa specjalnej konstrukcji zwanej kauzatywną (causative): I had my hair cut (ostrzygł mnie fryzjer). We're getting the car repaired (samochód naprawia mechanik). Konstrukcja kauzatywna pokazuje, że to my zorganizowaliśmy czynność, ale nie wykonaliśmy jej sami. Ta sama konstrukcja może też opisywać nieprzyjemne rzeczy, które nam się przytrafiły: She had her bag stolen. W tym temacie poznasz have something done i get something done, nauczysz się używać ich we wszystkich czasach i poznasz pokrewne konstrukcje have someone do oraz get someone to do.

1Have something done: usługi

subject + have + object (the thing) + past participle

Have + dopełnienie + imiesłów bierny używamy, gdy ktoś inny wykonuje dla nas pracę, zwykle dlatego, że mu płacimy albo że to jego zawód: fryzjerzy, mechanicy, dentyści, budowlańcy, sprzątacze. Osoby, która wykonuje pracę, często nie wymieniamy, bo to oczywiste. Szyk zdania jest bardzo ważny: dopełnienie (my hair, the car) stoi między have a imiesłowem biernym. Jeśli zmienisz szyk, znaczenie zmieni się całkowicie.

Konstrukcja kauzatywnaKto to zrobił?
I had my hair cut yesterday.Ostrzygł mnie fryzjer.
We had the kitchen painted.Pomalował ją malarz, nie my.
She has her nails done every month.Paznokcie robi jej kosmetyczka.
He had his eyes tested.Wzrok zbadał mu optyk.
They had a new boiler fitted.Zamontował go hydraulik.
I need to have my suit cleaned.Wyczyści go pralnia chemiczna.

Porównaj

ZdanieZnaczenie
I cut my hair.Zrobiłem to sam.
I had my hair cut.Ktoś (fryzjer) zrobił to za mnie.
I had cut my hair.Past Perfect: obciąłem je sam, zanim wydarzyło się coś innego.

2Get something done: potocznie i z wysiłkiem

subject + get + object + past participle

Get something done ma takie samo znaczenie jak have something done, ale jest bardziej potoczne i bardzo częste w codziennym brytyjskim angielskim. Get czasem sugeruje, że czynność wymaga wysiłku, organizacji lub pośpiechu — że musimy sprawić, żeby się wydarzyła: I must get this essay finished tonight. Finally, I got the washing machine fixed. Get jest też częstsze w trybie rozkazującym oraz po must, need to i should.

have (neutralnie)get (bardziej potocznie)
We had the car serviced.We got the car serviced.
I'm having my teeth checked tomorrow.I'm getting my teeth checked tomorrow.
You should have that cut looked at.You should get that cut looked at.
  • ✓

    Get your hair cut! It's far too long.

  • ✓

    I need to get my phone screen replaced.

  • ✓

    We finally got the roof repaired after months of phone calls.

  • ✓

    I'll get the documents sent to you by Friday.

  • ✓

    Where did you get your photos printed?

3Przykre doświadczenia: She had her bag stolen

Tej samej konstrukcji — have / get + dopełnienie + imiesłów bierny — używamy, mówiąc o nieprzyjemnych rzeczach, które nam się przytrafiają, zwykle z czyjejś winy. W tym przypadku nie zorganizowaliśmy tej czynności i oczywiście jej nie chcieliśmy. Znaczenie jest podobne do strony biernej, ale nacisk pada na osobę, która ucierpiała. To użycie jest bardzo częste ze słowami takimi jak stolen, broken, damaged i cancelled. Po polsku powiedzielibyśmy na przykład „ukradli jej torebkę”.

Konstrukcja kauzatywna (doświadczenie)Znaczenie bierne
She had her bag stolen on the train.Jej torebka została skradziona.
We had our flight cancelled.Nasz lot został odwołany.
He got his nose broken playing rugby.Złamano mu nos.
They had their car damaged in the storm.Ich samochód został uszkodzony.
I had my phone taken while I was asleep on the bus.Zabrano mi telefon.

4Konstrukcja kauzatywna w różnych czasach

Aby pokazać czas, zmieniamy tylko have lub get. Imiesłów bierny pozostaje taki sam w każdej formie. Ponieważ have jest tu zwykłym czasownikiem głównym, pytania i przeczenia w czasach Present Simple i Past Simple tworzymy za pomocą do, does i did — a nie haven't czy hadn't.

CzasPrzykład
Present simpleI have my car washed every month.
Present continuousWe're having the house painted this week.
Past simpleShe had her hair dyed last Saturday.
Past continuousI was having my teeth cleaned when you called.
Present perfectHave you had your eyes tested recently?
Past perfectHe had had his bike stolen twice before.
Future (will)I'll have the documents delivered to your office.
Going toThey're going to have a swimming pool built.
Czasownik modalnyYou should get your brakes checked.
Forma -ingI hate having my photo taken.
BezokolicznikI need to have this jacket cleaned.

Pytania i przeczenia

PrzeczeniePytanie
I didn't have my hair cut.Did you have your hair cut?
She doesn't have her nails done.Where does she have her nails done?
We haven't had the windows cleaned yet.Have you had the windows cleaned?
He isn't getting his car fixed.When are you getting your car fixed?

5Have someone do / get someone to do

Czasem chcemy powiedzieć, kto wykonuje pracę. Wtedy używamy innej konstrukcji: osoba jest dopełnieniem, a czasownik jest w stronie czynnej. Z have używamy formy podstawowej czasownika bez to: I'll have the receptionist call you a taxi. Z get używamy to + forma podstawowa: I got my brother to help me. Get someone to do something często oznacza przekonanie kogoś albo poproszenie go o coś, czego może nie chcieć robić (po polsku: „namówić kogoś, żeby…”).

KonstrukcjaPrzykład
have + osoba + forma podstawowaThe manager had her assistant book the hotel.
have + osoba + forma podstawowaI'll have the mechanic check the tyres.
get + osoba + to + forma podstawowaI got my sister to lend me her car.
get + osoba + to + forma podstawowaCan you get Tom to call me back?
have / get + rzecz + imiesłów biernyI had / got the tyres checked.
  • ✓

    I finally got my dad to buy me a new laptop.

  • ✓

    The teacher had the students write a summary.

  • ✓

    We couldn't get the baby to sleep.

  • ✓

    I'll have someone show you to your room.

6Konstrukcja kauzatywna czy strona bierna?

Zarówno konstrukcja kauzatywna, jak i strona bierna używają imiesłowu biernego i obie skupiają się na czynności, a nie na wykonawcy. Różnica polega na tym, na czym pada nacisk. W zdaniu w stronie biernej podmiotem jest rzecz: The car was repaired. W zdaniu kauzatywnym podmiotem jest osoba, która zorganizowała usługę (albo doznała przykrego doświadczenia): I had the car repaired. Konstrukcja kauzatywna mówi nam więc, kto chciał lub zorganizował czynność.

Strona bierna (nacisk na rzecz)Konstrukcja kauzatywna (nacisk na osobę)
My car was repaired yesterday.I had my car repaired yesterday.
The house is being painted.We're having the house painted.
Her bag was stolen.She had her bag stolen.
My eyes have just been tested.I've just had my eyes tested.

Obie konstrukcje są poprawne, ale konstrukcja kauzatywna brzmi naturalniej, gdy mówisz o sobie i swoich sprawach. W rozmowie I had my car repaired brzmi dużo bardziej osobiście niż My car was repaired.

7Przydatne słownictwo: usługi

Oto kilka przydatnych kolokacji, które często występują z have / get something done. Jeśli nauczysz się ich jako gotowych zwrotów, będziesz mówić naturalniej.

Miejsce / osobaZwroty kauzatywne
Fryzjerhave your hair cut / dyed / styled
Warsztat samochodowyhave your car serviced / repaired / washed
Optykhave your eyes tested, have new glasses made
Dentystahave a tooth filled / taken out, have your teeth checked
W domuhave the house painted, have a new kitchen fitted, have the windows cleaned
Krawiec / pralnia chemicznahave a dress altered, have a suit cleaned
Sklep z telefonamihave your screen replaced, have your phone repaired
  • ✓

    I'm having a tooth filled on Friday. I'm not looking forward to it!

  • ✓

    My gran had her wedding dress altered for my sister.

  • ✓

    When did you last have your car serviced?

8Typowe błędy

Większość błędów w konstrukcji kauzatywnej dotyczy szyku zdania oraz używania formy Past Simple zamiast imiesłowu biernego. Zapamiętaj schemat: have / get + rzecz + imiesłów bierny.

Konstrukcja kauzatywna: have i get something done: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Causative: have and get something doneFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.