Eenglish-tests.com
B1

Akcent zdaniowy i formy słabe

W angielskim zdaniu nie wszystkie słowa są równie mocne. Ważne słowa, takie jak rzeczowniki i czasowniki główne, są akcentowane: wymawiamy je głośniej, dłużej i wyraźniej. Małe słowa gramatyczne, takie jak a, to, of, can i was, zwykle są nieakcentowane i często mają krótką formę słabą z dźwiękiem /ə/. Na przykład w naturalnej mowie „I can swim” brzmi jak /aɪ kən ˈswɪm/, a nie /aɪ kæn swɪm/. Jeśli o tym wiesz, o wiele łatwiej zrozumiesz szybki angielski — a twój własny angielski zabrzmi naturalniej. W tej lekcji dowiesz się, które słowa są akcentowane, poznasz najważniejsze formy słabe i nauczysz się, kiedy używamy form mocnych.

1Słowa akcentowane i nieakcentowane

Posłuchaj dowolnej osoby mówiącej po angielsku, a usłyszysz pewien rytm: mocne – słabe – słabe – mocne – słabe – mocne. Mocne uderzenia to słowa akcentowane. Słabe słowa między nimi wymawiamy szybko i cicho, „wciskając” je w czas między uderzeniami. Dlatego uczącym się angielski często wydaje się bardzo szybki: małe słowa prawie znikają.

W tej lekcji słowa akcentowane są zapisane WIELKIMI literami. Przeczytaj przykłady na głos i wymawiaj słowa pisane wielkimi literami głośniej i dłużej.

  • ✓

    I WANT to GO to the CINema.

  • ✓

    She's GOT a NEW BIKE.

  • ✓

    We were WAITing for the BUS.

  • ✓

    WHERE do you LIVE?

  • ✓

    I can SPEAK a LITtle FRENCH.

2Słowa treściowe i słowa funkcyjne

Które słowa są akcentowane? Zwykle słowa treściowe, czyli te, które niosą znaczenie. Nawet jeśli usłyszysz tylko słowa treściowe, nadal zrozumiesz wiadomość (jak w SMS-ie: WANT GO CINEMA). Słowa funkcyjne to słowa gramatyczne. Zwykle nie są akcentowane.

Słowa treściowe (zwykle akcentowane)Słowa funkcyjne (zwykle nieakcentowane)
rzeczowniki: book, London, teacherprzedimki: a, an, the
czasowniki główne: go, eat, understandczasowniki posiłkowe: do, does, have, was, can, will
przymiotniki: big, interestingprzyimki: to, of, for, at, from
przysłówki: quickly, often, herezaimki: I, you, him, them, us
słowa pytające: what, where, whyspójniki: and, but, or, that
przeczenia: not, can't, don't, neverczasownik be: am, is, are, was, were
  • ✓

    My BROTHER is a DOCtor. (brother, doctor = nouns)

  • ✓

    She DIDn't underSTAND the QUEStion. (didn't = negative)

  • ✓

    WHAT are you DOing at the WEEKend?

  • ✓

    It was a REALly GOOD FILM.

3Sylaba akcentowana

Gdy słowo treściowe ma dwie lub więcej sylab, główny akcent pada tylko na jedną sylabę. W zdaniu to właśnie tę sylabę słyszymy najwyraźniej. Pozostałe sylaby są słabe, a ich samogłoski też często zmieniają się w /ə/. Słowniki zaznaczają akcent znakiem ˈ przed sylabą akcentowaną.

SłowoAkcentIPA
teacherTEAcher/ˈtiːtʃə/
bananabaNAna/bəˈnɑːnə/
computercomPUter/kəmˈpjuːtə/
photographPHOtograph/ˈfəʊtəɡrɑːf/
photographerphoTOgrapher/fəˈtɒɡrəfə/
understandunderSTAND/ˌʌndəˈstænd/
  • ✓

    I bought some baNAnas at the SUpermarket.

  • ✓

    My comPUter is TOO SLOW.

  • ✓

    She WANTS to be a phoTOgrapher.

4Formy słabe: dźwięk /ə/

Wiele słów funkcyjnych ma dwie wymowy: formę mocną (gdy mówimy słowo osobno albo je akcentujemy) i formę słabą (w zwykłej, szybkiej mowie). W formie słabej samogłoska zwykle zmienia się w /ə/ — krótki, rozluźniony dźwięk zwany szwa (schwa). To najczęstszy dźwięk w języku angielskim.

SłowoForma słaba (zwykła)Przykład
a/ə/a cup of tea /ə ˈkʌp əv ˈtiː/
an/ən/an apple /ən ˈæpəl/
the/ðə/ (przed dźwiękiem samogłoskowym: /ði/)the bus /ðə ˈbʌs/, the end /ði ˈend/
to/tə/ (przed dźwiękiem samogłoskowym: /tu/)go to school /ɡəʊ tə ˈskuːl/
of/əv/a lot of people /ə ˈlɒt əv ˈpiːpəl/
for/fə/a present for Mum /fə ˈmʌm/
and/ənd/, /ən/ lub /n/fish and chips /ˌfɪʃ ən ˈtʃɪps/
from/frəm/a letter from Tom /frəm ˈtɒm/
at/ət/at home /ət ˈhəʊm/
some/səm/some milk /səm ˈmɪlk/

5Formy słabe czasowników: can, was, were, do you

Czasowniki posiłkowe i czasownik be też mają formy słabe. Są one bardzo ważne, bo występują niemal w każdym zdaniu.

SłowoForma mocnaForma słaba (zwykła)
can/kæn//kən/ — I can swim. /aɪ kən ˈswɪm/
was/wɒz//wəz/ — It was cold. /ɪt wəz ˈkəʊld/
were/wɜː//wə/ — They were late. /ðeɪ wə ˈleɪt/
do you/duː juː//djə/ — Do you like it? /djə ˈlaɪk ɪt/
have/hæv//həv/ or /əv/ — Where have you been?
are/ɑː//ə/ — Where are you going?
does/dʌz//dəz/ — What does he want?
  • ✓

    I can /kən/ play the PIano.

  • ✓

    WHERE was /wəz/ the PARty?

  • ✓

    We were /wə/ at HOME.

  • ✓

    WHAT do you /djə/ WANT for DINner?

6Can czy can't?

Wielu uczącym się trudno usłyszeć różnicę między can a can't, bo t na końcu can't jest często bardzo ciche. W brytyjskim angielskim najlepszą wskazówką są samogłoska i akcent. Twierdzące can jest słabe: /kən/, z krótkim szwa, a akcentowany jest czasownik główny po nim. Przeczące can't jest mocne: /kɑːnt/, z długą samogłoską, i jest akcentowane.

Zdanie twierdząceZdanie przeczące
I can SWIM. — /aɪ kən ˈswɪm/I CAN'T SWIM. — /aɪ ˈkɑːnt ˈswɪm/
She can COME. — /ʃi kən ˈkʌm/She CAN'T COME. — /ʃi ˈkɑːnt ˈkʌm/
We can HELP. — /wi kən ˈhelp/We CAN'T HELP. — /wi ˈkɑːnt ˈhelp/

7Kiedy używamy formy mocnej

Słowa funkcyjne zachowują formę mocną w kilku sytuacjach. Najważniejsze z nich to: na końcu zdania lub krótkiej odpowiedzi, gdy słowo wymawiamy osobno, oraz gdy akcentujemy je, aby coś podkreślić lub przeciwstawić.

SytuacjaPrzykład
na końcu zdaniaWhere are you from? /frɒm/
na końcu zdaniaWho are you waiting for? /fɔː/
na końcu zdaniaWhat are you looking at? /æt/
krótka odpowiedź'Can you swim?' 'Yes, I can.' /kæn/
krótka odpowiedź'Were they there?' 'Yes, they were.' /wɜː/
podkreślenieI CAN do it! (Don't say I can't!) /kæn/
podkreślenieIt WAS a good idea, really! /wɒz/
  • ✓

    I'm from SPAIN. (/frəm/ — weak) → WHERE are you from? (/frɒm/ — strong, at the end)

  • ✓

    I was /wəz/ TIRED. → 'Were you TIRED?' 'Yes, I was.' /wɒz/

  • ✓

    I've GOT to GO to /tə/ SCHOOL. → I don't WANT to. /tuː/

8Akcent kontrastowy: I said BLUE, not green

Czasem mocniej akcentujemy jedno słowo, żeby pokazać kontrast albo kogoś poprawić. To słowo staje się najmocniejsze w zdaniu, nawet jeśli jest słowem funkcyjnym. Przesunięcie akcentu może zmienić sens wypowiedzi.

  • ✓

    'Is your new car green?' 'No, it's BLUE.'

  • ✓

    I said TUESday, not Thursday.

  • ✓

    'Did Tom break the window?' 'No, I did. Sorry!'

  • ✓

    I'd like tea AND cake, please — not tea or cake!

  • ✓

    It's not MY phone. It's YOUR phone.

Jedno zdanie, różne znaczenia

ZdanieCo chcemy powiedzieć
I didn't take your pen.Wziął go ktoś inny.
I didn't take YOUR pen.Wziąłem długopis kogoś innego.
I didn't take your PEN.Wziąłem coś innego, co należy do ciebie.
I DIDN'T take your pen.Naprawdę nie wziąłem! Mylisz się.

9Ćwiczenie: od słabych form do naturalnej mowy

Dobrym sposobem ćwiczenia jest wypowiedzenie najpierw samych słów akcentowanych, w wyraźnym rytmie. Potem dodaj między nimi słabe słowa — bardzo szybko i cicho, bez zmieniania rytmu.

Krok 1: same uderzeniaKrok 2: całe zdanie
CUP … TEAa CUP of TEA /ə ˈkʌp əv ˈtiː/
GO … SHOPSI'm GOing to the SHOPS.
WAITing … BUSWe were WAITing for the BUS.
WHAT … WANTWHAT do you WANT?
SPEAK … FRENCHI can SPEAK FRENCH.

Akcent zdaniowy i formy słabe: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.