1Sytuacje, które trwają do teraz
Wyobraź sobie linię, która zaczyna się w jakimś punkcie w przeszłości i ciągnie się aż do chwili obecnej. Sytuacja się nie skończyła — wciąż jest prawdziwa i prawdopodobnie będzie trwać dalej. Żeby mówić o długości tej linii, w angielskim używamy czasu Present Perfect. Myśl o jego znaczeniu jako „od przeszłości aż do teraz”.
- ✓
I've lived in this flat for six years. (I moved in six years ago and I still live here.)
- ✓
She's been a teacher since 2015. (She became a teacher in 2015 and she is still a teacher.)
- ✓
We've known each other for ages.
- ✓
My dad has had the same car since I was born.
2For czy since?
For odpowiada na pytanie „Jak długo?” i stoi przed długością czasu: liczbą minut, dni, lat… Since odpowiada na pytanie „Od kiedy?” i stoi przed momentem, w którym sytuacja się zaczęła: dniem, datą, rokiem, wydarzeniem. Prosty test: jeśli możesz to policzyć (two hours, three weeks), użyj for. Jeśli to punkt w kalendarzu albo na zegarze, użyj since.
| for + okres (jak długo) | since + punkt początkowy (od kiedy) |
|---|---|
| for ten minutes | since half past two |
| for three days | since Monday |
| for two weeks | since the 4th of May |
| for six months | since March |
| for five years | since 2020 |
| for a long time / for ages | since I was a child |
| for a while | since the summer holidays |
- ✓
I've been here for twenty minutes. = I've been here since ten past four.
- ✓
They've been married for thirty years. = They've been married since 1996.
- ✓
He hasn't eaten anything since breakfast.
- ✓
It hasn't rained for weeks. The garden is so dry.
3Pytanie How long…?
Żeby zapytać, jak długo trwa sytuacja, która trwa nadal, używamy konstrukcji How long + have / has + podmiot + past participle? W odpowiedzi możemy użyć for albo since, a w krótkich odpowiedziach — samego określenia czasu.
- ✓
How long have you lived in Cardiff? — For about ten years.
- ✓
How long has your brother had his dog? — Since last Christmas.
- ✓
How long have you known Emma? — Since we were at nursery together.
- ✓
How long has she been ill? — For three days.
4Wielka pułapka: Present Simple czy Present Perfect?
Polacy — podobnie jak osoby mówiące po niemiecku, francusku i w wielu innych językach — mówią odpowiednik zdania „I live here for five years” w czasie teraźniejszym, bo sytuacja jest prawdziwa teraz („Mieszkam tu od pięciu lat”). Angielski widzi to inaczej: gdy mówimy, jak długo, patrzymy wstecz na cały okres od początku aż do teraz, więc potrzebujemy Present Perfect. Present Simple opisuje tylko obecną sytuację, bez długości jej trwania.
| Present Simple (teraz, bez czasu trwania) | Present Perfect (czas trwania do teraz) |
|---|---|
| I live in Brighton. | I've lived in Brighton for four years. |
| She is a nurse. | She's been a nurse since 2018. |
| They know each other. | They've known each other for ages. |
| We have a cat. | We've had a cat since last spring. |
| He works at the hospital. | He's worked at the hospital for ten years. |
5Since ze zdaniem w czasie przeszłym
Po since możemy użyć całego zdania (podmiot + czasownik) zamiast pojedynczego określenia czasu. To zdanie opisuje moment początkowy, który już minął, więc jest w czasie Past Simple. Zdanie główne nadal jest w Present Perfect.
- ✓
I've loved drawing since I was a little girl.
- ✓
We haven't seen them since they moved to Scotland.
- ✓
He's been much happier since he started his new job.
- ✓
A lot has changed since you left.
6It's … since …
Kolejna przydatna konstrukcja to It's (= It is albo It has been) + okres + since + Past Simple. Mówi nam, ile czasu minęło od ostatniego razu, kiedy coś się wydarzyło. Często słychać ją w rozmowach, zwłaszcza gdy czujemy, że minęło dużo czasu.
- ✓
It's two years since I saw my cousins. = I haven't seen my cousins for two years.
- ✓
It's been ages since we went to the cinema.
- ✓
It's three weeks since she called me.
- ✓
How long is it since you had a holiday?
| It's … since … | To samo znaczenie z for |
|---|---|
| It's a month since I went swimming. | I haven't been swimming for a month. |
| It's years since they visited us. | They haven't visited us for years. |
| It's a long time since he played football. | He hasn't played football for a long time. |
7Przeczenia: haven't … for / since
W zdaniach przeczących for i since mówią nam, jak długo coś się NIE wydarzyło. Okres zaczyna się w chwili, gdy zdarzyło się to ostatni raz, i trwa do teraz. Takie zdania brzmią bardzo naturalnie, gdy mówimy o rzeczach, za którymi tęsknimy albo które powinniśmy znów zrobić.
- ✓
I haven't eaten meat for two years. I'm a vegetarian now.
- ✓
We haven't had a holiday since last August.
- ✓
My grandad hasn't driven since his accident.
- ✓
You haven't changed at all since school!
8For z Past Simple: zakończone okresy
Uważaj: for nie występuje tylko z Present Perfect. Jeśli cały okres się zakończył — zaczął się i skończył w przeszłości — używamy for z Past Simple. Zadaj sobie pytanie: czy to jest nadal prawdą? Jeśli tak, użyj Present Perfect. Jeśli nie, użyj Past Simple. Since działa inaczej: zawsze łączy punkt w przeszłości z teraźniejszością, więc czasownik w zdaniu głównym jest zwykle w Present Perfect.
| Nadal prawda → Present Perfect | Zakończone → Past Simple |
|---|---|
| I've lived in York for three years. (Mieszkam tam teraz.) | I lived in York for three years. (Teraz mieszkam w Bath.) |
| She's played in the band for a year. | She played in the band for a year, then she left. |
| We've waited for an hour. (Nadal czekamy.) | We waited for an hour, and then the bus came. |