1Cztery sposoby mówienia o przyszłości
Zanim zaczniemy porównywać, krótko powtórzmy cztery formy. Gramatyka każdej z nich jest prosta; trudność polega na wyborze. Kluczowe pytania są zawsze te same: Czy zdecydowałem wcześniej, czy właśnie teraz? Czy to moja opinia, czy widzę jakieś dowody? Czy to zamiar w mojej głowie, czy coś ustalonego z innymi ludźmi? Czy to jest w rozkładzie?
| Forma | Główne zastosowanie | Przykład |
|---|---|---|
| will + czasownik | decyzje podjęte teraz, opinie, propozycje, obietnice | I'll phone her now. |
| be going to + czasownik | zamiary postanowione wcześniej, przewidywania na podstawie dowodów | I'm going to learn the guitar. |
| Present Continuous | osobiste ustalenia (czas, miejsce, inne osoby) | I'm meeting Lucy at six. |
| Present Simple | rozkłady jazdy, harmonogramy, programy | The film starts at 7:30. |
2Moment decyzji: will czy going to?
Najważniejsza różnica między will a going to to moment podjęcia decyzji. Jeśli decydujesz w chwili mówienia — bo coś się właśnie wydarzyło albo ktoś właśnie cię o coś zapytał — użyj will. Jeśli zdecydowałeś wcześniej i teraz opowiadasz komuś o swoim planie, użyj going to.
| Decyzja podjęta teraz: will | Decyzja podjęta wcześniej: going to |
|---|---|
| Oh no, there's no milk! I'll go to the shop. | I'm going to go to the shop. Do you need anything? |
| That looks interesting. I think I'll read it. | I bought this book yesterday. I'm going to read it on holiday. |
| It's late. I'll take a taxi. | I'm going to take a taxi home tonight — I decided this morning. |
| Which one? Hmm… I'll have the red one. | I've made up my mind. I'm going to buy the red one. |
- ✓
A: Somebody's at the door. B: I'll get it.
B decyduje teraz.
- ✓
A: Why have you got paint and brushes? B: I'm going to paint my bedroom.
B zdecydował, zanim kupił farbę.
- ✓
A: Have you decided what to study? B: Yes, I'm going to study medicine.
Decyzja jest już podjęta.
3Przewidywania: opinia czy dowody?
Zarówno will, jak i going to mogą wyrażać przewidywania, ale opierają się na czymś innym. Z will przewidywanie wynika z tego, co myślimy, w co wierzymy, co wiemy albo czego się spodziewamy — powstaje w naszej głowie. Z going to przewidywanie wynika z czegoś, co widzimy, słyszymy albo czujemy teraz: dowód jest przed nami, a wydarzenie jest często bardzo bliskie.
| Opinia: will | Dowody teraz: going to |
|---|---|
| I think it will rain tomorrow. | Look at those black clouds! It's going to rain. |
| She will probably be a great doctor one day. | She's studied so hard. She's going to pass easily. |
| I'm sure you'll enjoy the trip. | Careful! You're going to drop those plates! |
| Prices will go up next year, I expect. | The car is making a strange noise. It's going to break down. |
Typowe słowa przy przewidywaniach z will to I think, I'm sure, I expect, I hope, probably, perhaps i definitely. Typowe słowa przy przewidywaniach z going to to Look!, Watch out!, Be careful! oraz opisy tego, co widzimy.
- ✓
I don't think the new shopping centre will be popular.
Opinia.
- ✓
Mum's face is red. She's going to be angry!
Widzimy dowody.
- ✓
One day, I expect people will travel to Mars.
Przekonanie dotyczące dalekiej przyszłości.
- ✓
Hurry up! We're going to miss the bus!
Jest 8:58, a autobus odjeżdża o dziewiątej.
4Zamiar czy ustalenie: going to czy Present Continuous?
Going to i Present Continuous mogą opisywać plany i bardzo często obie formy są poprawne. Różnica polega na tym, jak bardzo plan jest ustalony. Going to pokazuje zamiar: plan jest w mojej głowie, chcę to zrobić. Present Continuous pokazuje ustalenie: coś jest zorganizowane, zwykle z innymi osobami, z określonym czasem i miejscem — mógłbyś to zapisać w kalendarzu.
| Zamiar: going to | Ustalenie: Present Continuous |
|---|---|
| I'm going to see a doctor about my back. | I'm seeing the doctor at 10:15 tomorrow. |
| We're going to have a party some time this summer. | We're having a party on Saturday — everyone's invited! |
| I'm going to visit my cousins in Scotland one day. | I'm visiting my cousins next weekend. I've got my ticket. |
| She's going to look for a new job. | She's starting her new job on Monday. |
- ✓
What are you doing this evening? — I'm having dinner with Tom.
Umówione z Tomem.
- ✓
What are you going to do after school? — I'm going to study for my test.
Mój własny zamiar.
- ✓
I'm going to get fit this year.
Zamiar; nic nie jest ustalone.
5Rozkłady i harmonogramy: Present Simple
Present Simple używamy dla przyszłych wydarzeń ustalonych przez rozkład jazdy, program albo oficjalny harmonogram: pociągów, autobusów, samolotów, filmów, lekcji, terminów semestrów, godzin otwarcia, koncertów. Nie są to tak naprawdę nasze osobiste decyzje — ustala je firma, szkoła albo jakaś instytucja i zwykle powtarzają się regularnie.
- ✓
Our flight leaves at 6:40 on Friday morning.
- ✓
The new term starts on 4 September.
- ✓
What time does the concert begin?
- ✓
The museum opens at ten and closes at half past five.
- ✓
The film doesn't finish until 11 o'clock.
- ✓
Hurry up! The bus goes in five minutes.
Typowe czasowniki w tym zastosowaniu to leave, arrive, start, begin, finish, end, open, close i depart. Present Simple brzmi tu oficjalnie i bezosobowo, trochę jak odczytywanie rozkładu jazdy.
6Osobiste ustalenie czy rozkład?
Uczący się często mylą te dwie formy teraźniejsze. Przydatny test: jeśli to plan między ludźmi (tobą, twoimi przyjaciółmi, rodziną, dentystą), użyj Present Continuous. Jeśli to publiczny rozkład, który nie zależy od ciebie, użyj Present Simple. Często obie formy występują razem: ustalenie danej osoby i rozkład pociągu albo seansu.
| Present Continuous: moje ustalenie | Present Simple: rozkład |
|---|---|
| I'm flying to Madrid on Friday. | The plane lands at 14:20. |
| We're going to the cinema tonight. | The film starts at 8. |
| Tom's taking his driving test tomorrow. | The test begins at 9:30. |
| I'm meeting Sara at the station. | Her train arrives at 4:05. |
7Tylko will: propozycje, obietnice, prośby i odmowy
Niektóre funkcje należą wyłącznie do will. Gdy proponujemy pomoc, składamy obietnicę, prosimy kogoś o coś albo odmawiamy zrobienia czegoś, używamy will (albo won't). Going to i formy teraźniejsze nie są tu używane, bo to nie są plany ani rozkłady — to reakcje w rozmowie.
| Funkcja | Przykład |
|---|---|
| Propozycja | Those bags look heavy. I'll help you. |
| Obietnica | I won't tell anyone, I promise. |
| Prośba | Will you pass me the salt, please? |
| Odmowa | The baby won't eat her dinner. |
| Ostrzeżenie | Be careful or you'll fall. |
8Gdy możliwa jest więcej niż jedna forma
W prawdziwym angielskim wybór nie zawsze jest czarno-biały. Czasem poprawne są dwie albo trzy formy, a mówiący wybiera jedną z nich, żeby wyrazić nieco inną myśl. Porównaj te zdania o tym samym weekendzie:
- ✓
I'll visit Grandma at the weekend.
Właśnie zdecydowałem albo obiecuję.
- ✓
I'm going to visit Grandma at the weekend.
To mój zamiar; zdecydowałem wcześniej.
- ✓
I'm visiting Grandma at the weekend.
To jest ustalone; babcia na mnie czeka.
Wszystkie trzy zdania to dobry angielski. Present Continuous brzmi jak plan najbardziej ustalony, a will — jak najmniej zaplanowany. Gdy nie masz pewności, pomyśl o sytuacji: co mówiący wie i kiedy podjął decyzję?
| Sytuacja | Najlepszy wybór |
|---|---|
| Decydujesz w trakcie mówienia | will |
| Widzisz, że coś zaraz się wydarzy | going to |
| Masz plan w głowie | going to |
| Ustaliłeś to z kimś | Present Continuous |
| To jest w publicznym rozkładzie | Present Simple |
| Proponujesz, obiecujesz albo odmawiasz | will / won't |
9Rozmowa ze wszystkimi czterema formami
Przeczytaj tę krótką rozmowę i zwróć uwagę, dlaczego wybrano każdą z form.
- ✓
Amy: What are you doing on Saturday?
Pytanie o ustalenia.
- ✓
Ben: I'm going to Brighton with my brother.
Ustalone.
- ✓
Amy: Lovely! How are you getting there?
Ustalenie.
- ✓
Ben: By train. It leaves at 8:10.
Rozkład.
- ✓
Amy: I think it'll be sunny at the weekend.
Opinia.
- ✓
Ben: Great, then we're going to swim in the sea!
Zamiar.
- ✓
Amy: Oh, can I come too? — Ben: Of course! I'll buy you a ticket.
Decyzja i propozycja w tej chwili.