Eenglish-tests.com
A2

Jak wymawiać -ed

Czasowniki regularne w Past Simple kończą się na -ed: worked, played, wanted. Pisownia jest zawsze taka sama, ale końcówka ma trzy różne wymowy: /t/, /d/ i /ɪd/. Wymowa zależy od ostatniego dźwięku czasownika, a nie od ostatniej litery. Większość uczących się popełnia jeden duży błąd: wymawia każde -ed jako dodatkową sylabę, więc walked brzmi jak „wok-ed”. W tej lekcji poznasz prostą zasadę, która stoi za tymi trzema wymowami, i zobaczysz, że dodatkową sylabę dostaje tylko niewielka grupa czasowników.

1Trzy wymowy

DźwiękPo…Przykłady
/t/dźwiękach bezdźwięcznych: /p/, /k/, /f/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /θ/stopped, walked, laughed, kissed, washed, watched
/d/dźwiękach dźwięcznych i wszystkich samogłoskachlived, played, cleaned, called, tried, opened
/ɪd/tylko /t/ i /d/wanted, started, needed, decided, visited

Jeśli uczyłeś się wymowy końcówki -s (cats /s/, dogs /z/, buses /ɪz/), to wszystko będzie ci znajome. Zasada jest dokładnie taka sama: po dźwięku bezdźwięcznym jest bezdźwięczna końcówka, po dźwięku dźwięcznym — dźwięczna końcówka, a dźwięk zbyt podobny do końcówki dostaje dodatkową samogłoskę.

2Dźwięki dźwięczne i bezdźwięczne

Wiele angielskich spółgłosek tworzy pary — tak samo jak w polskim (p – b, t – d, k – g, f – w, s – z). W każdej parze usta, wargi i język są w tej samej pozycji. Różnica polega na głosie. W dźwięku bezdźwięcznym jest tylko powietrze. W dźwięku dźwięcznym drga gardło. Połóż palce na gardle i powiedz długie ssss, a potem długie zzzz — czujesz drganie przy zzzz?

Bezdźwięczne (tylko powietrze)Dźwięczne (drga gardło)
/p/ — hope/b/ — rob
/t/ — wait/d/ — need
/k/ — cook/ɡ/ — hug
/f/ — laugh/v/ — live
/s/ — dance/z/ — close
/ʃ/ — wash/ʒ/ — (rzadko na końcu czasowników)
/tʃ/ — watch/dʒ/ — change
—/m/, /n/, /l/, /r/ i wszystkie samogłoski — climb, clean, call, play

3/t/ po dźwiękach bezdźwięcznych

Gdy czasownik kończy się dźwiękiem bezdźwięcznym, -ed brzmi jak krótkie /t/. Nie dodajemy samogłoski ani sylaby. To /t/ jest szybkie i lekkie, na samym końcu słowa.

Ostatni dźwiękPrzykłady
/p/stopped /stɒpt/, hoped /həʊpt/, helped /helpt/, shopped
/k/walked /wɔːkt/, cooked /kʊkt/, liked /laɪkt/, asked /ɑːskt/
/f/laughed /lɑːft/, coughed /kɒft/
/s/kissed /kɪst/, missed /mɪst/, danced /dɑːnst/, fixed /fɪkst/
/ʃ/washed /wɒʃt/, finished /ˈfɪnɪʃt/, pushed /pʊʃt/
/tʃ/watched /wɒtʃt/, touched /tʌtʃt/
  • ✓

    I walked /t/ to school and helped /t/ my teacher.

  • ✓

    She washed /t/ her hair and watched /t/ TV.

  • ✓

    We missed /t/ the bus, so we laughed /t/ and waited /ɪd/ for the next one.

4/d/ po dźwiękach dźwięcznych i samogłoskach

Gdy czasownik kończy się dźwięczną spółgłoską lub samogłoską, -ed brzmi jak /d/. To najczęstsza wymowa. Znów nie ma dodatkowej sylaby: played to jedna sylaba, tak samo jak play. Uwaga: w polskim na końcu słowa „d” zwykle brzmi jak „t” (np. „sad” wymawiamy „sat”). W angielskim staraj się, żeby końcowe /d/ było dźwięczne: played /pleɪd/, a nie „plejt”.

Ostatni dźwiękPrzykłady
/b/robbed /rɒbd/, climbed /klaɪmd/
/ɡ/hugged /hʌɡd/, jogged /dʒɒɡd/
/v/lived /lɪvd/, loved /lʌvd/, arrived /əˈraɪvd/
/z/closed /kləʊzd/, used /juːzd/, surprised
/dʒ/changed /tʃeɪndʒd/, arranged
/m/, /n/cleaned /kliːnd/, opened /ˈəʊpənd/, rained /reɪnd/
/l/called /kɔːld/, smiled /smaɪld/, travelled /ˈtrævəld/
samogłoskaplayed /pleɪd/, stayed, tried /traɪd/, studied /ˈstʌdid/, enjoyed
  • ✓

    It rained /d/ all day, so we stayed /d/ at home.

  • ✓

    My mum called /d/ and I answered /d/ the phone.

  • ✓

    They cleaned /d/ the flat and opened /d/ all the windows.

5/ɪd/: dodatkowa sylaba po /t/ i /d/

Tylko czasowniki zakończone dźwiękami /t/ lub /d/ dostają dodatkową sylabę: /ɪd/. Słowo staje się dłuższe o jedną sylabę. To jedyna grupa, w której słychać e w -ed.

CzasownikPast SimpleSylaby
want /wɒnt/wanted /ˈwɒntɪd/1 → 2
start /stɑːt/started /ˈstɑːtɪd/1 → 2
wait /weɪt/waited /ˈweɪtɪd/1 → 2
need /niːd/needed /ˈniːdɪd/1 → 2
end /end/ended /ˈendɪd/1 → 2
hate /heɪt/hated /ˈheɪtɪd/1 → 2
visit /ˈvɪzɪt/visited /ˈvɪzɪtɪd/2 → 3
decide /dɪˈsaɪd/decided /dɪˈsaɪdɪd/2 → 3
invite /ɪnˈvaɪt/invited /ɪnˈvaɪtɪd/2 → 3
  • ✓

    The lesson started /ɪd/ at nine and ended /ɪd/ at ten.

  • ✓

    We visited /ɪd/ our aunt and she invited /ɪd/ us for lunch.

  • ✓

    I needed /ɪd/ some help, so I waited /ɪd/ for my dad.

6Duży błąd: za dużo sylab

W wielu językach, także w polskim, słowa czyta się prawie tak, jak się je pisze. Dlatego uczący się często czytają -ed wszędzie jako osobną sylabę: „wok-ed”, „plej-ed”, „klin-ed”. Dla rodzimych użytkowników angielskiego brzmi to bardzo dziwnie i może sprawić, że twoja mowa będzie wolna i trudna do zrozumienia. Policz sylaby: większość form przeszłych ma dokładnie tyle samo sylab co forma podstawowa.

CzasownikSylabyTypowy błąd
walked /wɔːkt/1'walk-ed' (2)
played /pleɪd/1'play-ed' (2)
cleaned /kliːnd/1'clean-ed' (2)
watched /wɒtʃt/1'watch-ed' (2)
loved /lʌvd/1'lov-ed' (2)
listened /ˈlɪsənd/2'lis-ten-ed' (3)
wanted /ˈwɒntɪd/2— (tutaj dwie sylaby są poprawne)

7Teraźniejszość czy przeszłość? Pary minimalne

Czasem jedyną różnicą między teraźniejszością a przeszłością jest jeden mały dźwięk na końcu. W tych parach to końcówka -ed jako jedyna mówi słuchaczowi, kiedy coś się stało. Powiedz każdą parę powoli, potem szybciej, i wyraźnie wymów ostatni dźwięk.

TeraźniejszośćPrzeszłość
I watch TV.I watched /t/ TV.
We live in Leeds.We lived /d/ in Leeds.
They play tennis.They played /d/ tennis.
I want a dog.I wanted /ɪd/ a dog.
We need help.We needed /ɪd/ help.
I like it.I liked /t/ it.

8Kilka wyjątków: naked, wicked

Zasada z tej lekcji dotyczy czasowników. Niewielka liczba przymiotników zakończonych na -ed zawsze ma wymowę /ɪd/, choć dźwięk przed -ed to nie /t/ ani /d/. Na poziomie A2 nie są ci często potrzebne, ale dobrze je znać.

PrzymiotnikWymowaZnaczenie
naked/ˈneɪkɪd/nagi, bez ubrania
wicked/ˈwɪkɪd/bardzo zły, niegodziwy (a wicked witch)
crooked/ˈkrʊkɪd/krzywy, nie prosty (a crooked line)

Jak wymawiać -ed: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameSort it: How to say -edPut every card in the right group.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.