1Co to jest czasownik nieregularny?
Czasownik regularny dostaje -ed: work → worked. Czasownik nieregularny ma własną, szczególną formę przeszłą. Czasem zmienia się tylko jedna samogłoska (sing → sang), czasem zmienia się koniec słowa (buy → bought), czasem całe słowo jest inne (go → went), a czasem nic się nie zmienia (put → put).
Dlaczego najczęstsze czasowniki są nieregularne? Bo to bardzo stare słowa. Ludzie używali ich tak często, że ich dawne formy nigdy się nie zmieniły, a nowsze czasowniki zaczęły stosować łatwą zasadę -ed. Dlatego go, see, eat, have, make i do — czasowniki, których używasz codziennie — są nieregularne.
| Regularne | Nieregularne |
|---|---|
| I played football. | I went to the park. |
| She watched a film. | She saw a film. |
| We cooked pasta. | We made pasta. |
2Grupa 1: bez zmian
Niektóre krótkie czasowniki zakończone na -t lub -d wyglądają tak samo w czasie teraźniejszym i przeszłym. Skąd wiadomo, że to przeszłość? Z określenia czasu lub z sytuacji, a przy he, she i it — z braku -s: He puts (teraźniejszość) — He put (przeszłość).
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| put | put | I put my keys on the table. |
| cut | cut | She cut the cake into eight pieces. |
| hit | hit | The ball hit the window. |
| let | let | My dad let me use his laptop. |
| cost | cost | The tickets cost twenty pounds. |
| shut | shut | He shut the door quietly. |
| hurt | hurt | I fell and hurt my knee. |
| read /riːd/ | read /red/ | I read a great book last month. |
3Grupa 2: zmienia się samogłoska
To największa grupa. Początek i koniec czasownika zostają takie same, ale zmienia się samogłoska w środku. Warto uczyć się razem czasowników z taką samą zmianą samogłoski, jak krótkiej piosenki.
i → a
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| begin | began | The lesson began at nine. |
| drink | drank | We drank lemonade in the garden. |
| sing | sang | She sang a song at the concert. |
| swim | swam | I swam in the sea every day. |
| ring | rang | The phone rang in the middle of the night. |
| sit | sat | We sat at the back of the bus. |
| give | gave | My aunt gave me a book. |
→ o
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| get | got | I got up at seven. |
| forget | forgot | He forgot his homework. |
| write | wrote | She wrote a message to her mum. |
| ride | rode | They rode their bikes to school. |
| drive | drove | My dad drove us to the airport. |
| speak | spoke | The teacher spoke very slowly. |
| break | broke | I broke my arm last winter. |
| choose | chose | We chose the blue sofa. |
| wake (up) | woke (up) | I woke up early on Sunday. |
→ ew
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| know | knew | I knew the answer. |
| grow | grew | My little brother grew five centimetres last year. |
| throw | threw | He threw the ball to the dog. |
| draw | drew | She drew a picture of our house. |
| fly | flew | We flew to Rome for the weekend. |
Inne zmiany samogłoski
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| come | came | Our cousins came for dinner. |
| run | ran | I ran to catch the bus. |
| win | won | Our team won the match! |
| meet | met | I met Anna at the station. |
| find | found | I found my phone under the sofa. |
| stand | stood | We stood in the queue for an hour. |
| understand | understood | I understood everything the teacher said. |
| take | took | She took a lot of photos. |
| wear | wore | He wore a suit to the wedding. |
4Grupa 3: -ought i -aught
Sześć bardzo częstych czasowników w przeszłości kończy się na -ought lub -aught. Pisownia jest różna, ale wymowa we wszystkich jest taka sama: /ɔːt/, jak słowo „short” bez sh. Litery gh są nieme.
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| buy | bought /bɔːt/ | I bought a new jacket in the sales. |
| bring | brought /brɔːt/ | She brought a cake to the party. |
| think | thought /θɔːt/ | I thought the film was boring. |
| fight | fought /fɔːt/ | The two cats fought in the garden. |
| catch | caught /kɔːt/ | He caught a big fish. |
| teach | taught /tɔːt/ | My grandad taught me to play chess. |
5Grupa 4: -t, -d i inne zakończenia
W tej grupie zmienia się koniec czasownika, a często także samogłoska staje się krótsza. Wiele z tych czasowników w przeszłości kończy się na -t lub -d, przez co wyglądają trochę jak czasowniki regularne.
Zakończenie -t
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| sleep | slept | I slept for ten hours! |
| keep | kept | She kept all my letters. |
| feel | felt | I felt ill after the meal. |
| leave | left | We left the house at eight. |
| mean | meant | Sorry, I didn't know what you meant. |
| lose | lost | Our team lost the final. |
| send | sent | I sent you an email this morning. |
| spend | spent | We spent a week in Cornwall. |
| build | built | They built a new school in our town. |
Zakończenie -d
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| have | had | We had pizza for dinner. |
| make | made | My mum made a chocolate cake. |
| hear | heard /hɜːd/ | I heard a strange noise. |
| say | said /sed/ | He said goodbye and left. |
| pay | paid | I paid for the tickets online. |
| tell | told | She told me a funny story. |
| sell | sold | They sold their old car. |
6Grupa 5: zupełnie inne słowa
Kilka czasowników ma formę przeszłą, która wygląda zupełnie inaczej niż forma podstawowa. To jedne z najważniejszych czasowników w angielskim, więc naucz się ich najpierw.
| Forma podstawowa | Past Simple | Przykład |
|---|---|---|
| be | was / were | I was at home. They were at school. |
| go | went | We went to the seaside last summer. |
| do | did | I did my homework after dinner. |
| see | saw | I saw your brother in town. |
| eat | ate | The children ate all the biscuits. |
| fall | fell | She fell off her bike. |
7Przeczenia i pytania: powrót do formy podstawowej
Tu czasowniki nieregularne stają się łatwe. W przeczeniach i pytaniach używamy didn't lub did, a did już pokazuje przeszłość. Dlatego czasownik główny wraca do formy podstawowej — tej, którą znajdziesz w słowniku. Formy nieregularnej używasz tylko w zdaniach twierdzących.
| Zdanie twierdzące | Przeczenie | Pytanie |
|---|---|---|
| I went home. | I didn't go home. | Did you go home? |
| She saw the film. | She didn't see the film. | Did she see the film? |
| They bought a car. | They didn't buy a car. | Did they buy a car? |
| He had lunch. | He didn't have lunch. | Did he have lunch? |
| We ate fish. | We didn't eat fish. | Did we eat fish? |
- ✓
I didn't go to the party because I was tired.
- ✓
Did you see the match last night? — Yes, I did.
- ✓
Where did you buy that jacket? — I bought it in Manchester.
- ✓
What time did they leave? — They left at ten.
- ✗
I didn't went to school yesterday.
Po didn't użyj formy podstawowej: didn't go.
- ✗
Did you saw my message?
Po did użyj formy podstawowej: Did you see…?
8Typowe błędy
9Jak uczyć się czasowników nieregularnych
Nikt nie uczy się wszystkich czasowników nieregularnych w jeden dzień — nawet rodzimi użytkownicy języka! Małe dzieci w Wielkiej Brytanii też popełniają błędy w rodzaju „I goed”. Ucz się po kilka czasowników naraz i często ich używaj. Oto kilka sposobów, które naprawdę działają.
| Sposób | Jak |
|---|---|
| Ucz się grupami | Ucz się razem czasowników o tym samym schemacie: sing–sang, drink–drank, swim–swam. |
| Mów je na głos | Powtarzaj pary rytmicznie: buy–bought, bring–brought, think–thought. |
| Pięć dziennie | Ucz się pięciu nowych czasowników dziennie, a w weekend powtarzaj stare. |
| Fiszki | Na jednej stronie napisz formę podstawową, a na drugiej formę przeszłą. Sprawdzaj się w autobusie. |
| Pisz pamiętnik | Co wieczór napisz trzy zdania o swoim dniu: I got up at seven. I went to school. I ate pasta. |
| Zadawaj pytania | Zapytaj kolegę lub koleżankę: What did you do yesterday? Wyłapuj w odpowiedzi czasowniki nieregularne. |