1Szybka powtórka: trzy formy
Zdanie twierdzące w Present Simple ma tylko jeden czasownik: I live, she lives. Przeczenia i pytania potrzebują czasownika posiłkowego: do dla I, you, we i they oraz does dla he, she i it. Gdy używamy does lub doesn't, końcówka -s „przechodzi” na czasownik posiłkowy, więc czasownik główny wraca do formy podstawowej.
Czasownik play
| Forma | I / you / we / they | he / she / it |
|---|---|---|
| Zdanie twierdzące | I play tennis. | She plays tennis. |
| Przeczenie | I don't play tennis. | She doesn't play tennis. |
| Pytanie | Do you play tennis? | Does she play tennis? |
Pamiętaj, że he, she i it obejmują każdy podmiot w liczbie pojedynczej: imię (Tom), osobę (my aunt), zwierzę (the dog), rzecz (this bus) oraz słowa takie jak everybody, nobody i somebody. Everybody likes holidays. Nobody knows the answer.
2Kiedy używamy Present Simple?
Present Simple dotyczy życia w ogóle, a nie tej konkretnej chwili. Mówi nam, co dzieje się regularnie, co jest zawsze lub zwykle prawdą i jak wyglądają sprawy. Traktuj go jak czas twojego planu dnia, twoich nawyków i twoich opinii.
| Użycie | Przykłady |
|---|---|
| Nawyki i stałe czynności | I get up at half past six. We visit Grandma every Sunday. |
| Fakty i prawdy ogólne | The sun rises in the east. Cats don't like water. |
| Sytuacje stałe | My uncle lives in Canada. She works for a big bank. |
| Upodobania, niechęci i opinie | I love pizza. He thinks football is boring. |
| Rozkłady jazdy i harmonogramy | The train leaves at 8.15. The museum opens at ten. |
Rozkłady jazdy to ciekawy przypadek: używamy przy nich Present Simple, nawet gdy mówimy o przyszłości. Godzinę ustala rozkład, a nie my. Our flight leaves at 6 a.m. tomorrow. The film starts at eight tonight. School finishes on 20th July.
- ✓
My dad cooks dinner on Fridays.
- ✓
Water freezes at 0°C.
- ✓
Lessons start at nine and finish at half past three.
- ✓
My best friend lives next door.
- ✓
I don't eat meat. I'm a vegetarian.
3Pisownia: -s, -es czy -ies?
Z he, she i it większość czasowników po prostu dostaje -s. Niektóre końcówki trudno jednak wymówić z samym s, więc dodajemy -es. W czasownikach zakończonych na spółgłoskę + y zamieniamy y na i i dodajemy -es. Zasady są takie same jak dla liczby mnogiej rzeczowników (box → boxes, city → cities), więc jeśli znasz jedne, znasz też drugie.
| Czasownik kończy się na… | Zasada | Przykłady |
|---|---|---|
| większość liter | + s | work → works, read → reads, like → likes |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | miss → misses, wash → washes, teach → teaches, fix → fixes, buzz → buzzes |
| -o | + es | go → goes, do → does |
| spółgłoskę + y | y → ies | study → studies, carry → carries, try → tries |
| samogłoskę + y | + s | play → plays, enjoy → enjoys, say → says |
| have | nieregularny | have → has |
- ✓
My brother washes the car every Saturday.
- ✓
She tries to be on time, but she's often late.
- ✓
Our teacher has a red bike.
- ✓
He enjoys cooking for his friends.
- ✓
The baby cries when she's hungry.
4Jak wymawiać końcówkę -s
Litera s na końcu czasownika ma trzy różne wymowy. Zależy to od ostatniego dźwięku czasownika (dźwięku, a nie litery). Nie musisz cały czas o tym myśleć, ale dobra wymowa sprawia, że twój angielski jest dużo łatwiejszy do zrozumienia.
| Dźwięk | Po… | Przykłady |
|---|---|---|
| /s/ | dźwiękach bezdźwięcznych: /p/, /t/, /k/, /f/ | stops, eats, works, laughs |
| /z/ | dźwiękach dźwięcznych i samogłoskach: /b/, /d/, /g/, /l/, /m/, /n/, /v/… | lives, plays, reads, runs, sings |
| /ɪz/ (dodatkowa sylaba) | /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ | misses, uses, washes, watches, changes |
Tylko końcówka /ɪz/ dodaje sylabę: watch (jedna sylaba) → watch-es (dwie sylaby), dance → dan-ces. Przy /s/ i /z/ czasownik ma tyle samo sylab: work → works. Uwaga: w polskim na końcu słowa głoski dźwięczne zwykle tracą dźwięczność, więc kusi, żeby powiedzieć lives jak „lifs”. W angielskim końcowe /z/ wymawiamy dźwięcznie.
5Przeczenia: don't i doesn't
Przeczenie tworzymy za pomocą don't (do not) lub doesn't (does not) przed czasownikiem głównym. Dla he, she i it zmienia się tylko czasownik posiłkowy; czasownik główny po doesn't nigdy nie ma -s. W codziennej mowie i piśmie używamy form skróconych; pełne formy do not i does not stosujemy w piśmie formalnym albo dla mocnego podkreślenia: I really do not want to go!
| Zdanie twierdzące | Przeczenie |
|---|---|
| I like horror films. | I don't like horror films. |
| He drives to work. | He doesn't drive to work. |
| She has a sister. | She doesn't have a sister. |
| It rains a lot in July. | It doesn't rain a lot in July. |
| We live in a flat. | We don't live in a flat. |
6Pytania tak/nie i krótkie odpowiedzi
W pytaniu tak/nie stawiamy Do lub Does na początku, potem podmiot, a potem czasownik główny w formie podstawowej. Na końcu takiego pytania głos zwykle idzie w górę.
Zwykle odpowiadamy krótką odpowiedzią: Yes lub No + zaimek osobowy + do/does/don't/doesn't. Krótka odpowiedź brzmi naturalnie i uprzejmie. Samo „Yes” lub „No” może zabrzmieć trochę niegrzecznie, a powtarzanie całego zdania brzmi dziwnie. W krótkiej odpowiedzi nigdy nie używamy czasownika głównego.
| Pytanie | Krótkie odpowiedzi |
|---|---|
| Do you walk to school? | Yes, I do. / No, I don't. |
| Does your sister like dogs? | Yes, she does. / No, she doesn't. |
| Does this bus go to the station? | Yes, it does. / No, it doesn't. |
| Do your friends play football? | Yes, they do. / No, they don't. |
| Do we need tickets? | Yes, we do. / No, we don't. |
7Pytania szczegółowe (wh- questions)
Gdy pytamy o informacje, na początku stawiamy zaimek pytający (what, where, when, why, who, how, what time, how much…). Po nim szyk jest taki sam jak w pytaniu tak/nie: do/does, potem podmiot, potem czasownik.
- ✓
Where do your grandparents live? — In a small village near York.
- ✓
What time does the shop close? — At half past five.
- ✓
What do you usually have for breakfast? — Cereal and orange juice.
- ✓
Why does she walk to school? — Because she lives very near.
- ✓
How do you spell your name? — K-A-T-E.
- ✓
What does your mum do? — She's a nurse.
8Przysłówki częstotliwości
Przysłówki częstotliwości mówią nam, jak często coś się dzieje. Są bardzo częste w Present Simple, bo ten czas opisuje nawyki. Oto one, od 100% do 0%.
| Przysłówek | Jak często? | Przykład |
|---|---|---|
| always | 100% | I always brush my teeth before bed. |
| usually | około 90% | We usually go to the cinema on Fridays. |
| often | około 70% | He often forgets his keys. |
| sometimes | około 50% | I sometimes have pasta for lunch. |
| rarely / hardly ever | około 5% | She hardly ever watches TV. |
| never | 0% | My dad never drinks coffee. |
Miejsce w zdaniu jest bardzo ważne. Przy większości czasowników przysłówek stoi przed czasownikiem głównym. Ale przy czasowniku be (am, is, are) stoi po be. W przeczeniach i pytaniach stoi po don't/doesn't albo po podmiocie, ale nadal przed czasownikiem głównym.
| Zasada | Przykłady |
|---|---|
| przed czasownikiem głównym | She often walks to work. They never eat fish. |
| po am / is / are | He is always hungry. We are usually at home on Sundays. |
| przeczenie: po don't / doesn't | I don't often go out. She doesn't usually drive. |
| pytanie: po podmiocie | Do you often play chess? Is he always so quiet? |
9How often…? Once a week, every day
O częstotliwość pytamy za pomocą How often + do/does + podmiot + czasownik? Możemy odpowiedzieć przysłówkiem częstotliwości albo określeniem czasu. Określenia czasu są dokładniejsze niż przysłówki i zwykle stoją na końcu zdania.
| Wyrażenie | Przykład |
|---|---|
| every day / week / month / year | I check my email every day. |
| every morning / evening / Monday | She goes swimming every Monday. |
| once a week (1 raz) | We eat out once a week. |
| twice a month (2 razy) | My cousins visit us twice a month. |
| three times a day | Take this medicine three times a day. |
| on Mondays / at weekends | He plays football on Saturdays and at weekends. |
| in the morning / in the evening | I read the news in the morning. |
- ✓
How often do you go to the gym? — Three times a week.
- ✓
How often does your sister call you? — Every day!
- ✓
How often do they have English lessons? — Twice a week, on Tuesdays and Thursdays.
- ✓
How often does the bus come? — Every ten minutes.
10Czasowniki statyczne (state verbs)
Większość czasowników opisuje czynności: run, eat, write. Niektóre czasowniki opisują jednak stany: uczucia, myśli, zmysły i posiadanie. Nazywamy je czasownikami statycznymi (state verbs). Zwykle używamy ich w Present Simple, nawet gdy mówimy o tej konkretnej chwili. Zazwyczaj nie używamy ich w Present Continuous (z -ing).
| Grupa | Czasowniki statyczne |
|---|---|
| Uczucia | like, love, hate, prefer, want, need |
| Myślenie | know, understand, believe, remember, forget, mean, think (= mieć zdanie) |
| Zmysły | see, hear, smell, taste |
| Posiadanie | have (= posiadać), belong, own |
| Inne | seem, cost, contain, agree |
- ✓
I know the answer!
- ✓
This bag belongs to Kate.
- ✓
What does this word mean?
- ✓
I need some help with my homework right now.
- ✗
I'm knowing the answer.
Know to czasownik statyczny. Powiedz: I know the answer.
- ✗
She is wanting a new phone.
Want to czasownik statyczny. Powiedz: She wants a new phone.