Eenglish-tests.com
A2

Could, couldn't i was able to

Kiedy mówimy o umiejętnościach w teraźniejszości, używamy can: I can swim. Kiedy mówimy o umiejętnościach w przeszłości, używamy could i couldn't: I could swim when I was five, but I couldn't ride a bike. Używamy też was / were able to — zwłaszcza wtedy, gdy przy jednej konkretnej okazji udało nam się zrobić coś trudnego: The test was hard, but I was able to finish it. W tej lekcji poznasz formy could i was able to, ważną różnicę między nimi, nauczysz się tworzyć pytania i przeczenia, a także mówić o umiejętnościach w przyszłości za pomocą will be able to.

1Could: przeszła forma can

Znasz już can, którego używamy, mówiąc o tym, co umiemy teraz: I can speak English. Gdy mówimy o przeszłości, can zmienia się w could, a can't — w couldn't. Could jest czasownikiem modalnym, tak jak can, więc obowiązują te same zasady: jedna forma dla wszystkich osób, bez -s przy he, she i it, bez to po nim i z czasownikiem głównym w formie podstawowej.

Teraz (teraźniejszość)W przeszłości
I can swim.I could swim when I was five.
She can't read yet.She couldn't read when she was three.
Can you speak French?Could you speak French before you moved to Paris?
We can see the mountains.We could see the mountains from our hotel.

2Zdania twierdzące i przeczące: could / couldn't + forma podstawowa czasownika

subject + could / couldn't + base verb

Could używamy, mówiąc o ogólnej umiejętności w przeszłości: o czymś, co umieliśmy robić przez dłuższy czas, a nie tylko raz. Couldn't używamy, mówiąc o czymś, czego nie umieliśmy albo nie byliśmy w stanie zrobić. Pełna forma przecząca to could not, ale w mowie i w nieformalnym piśmie prawie zawsze mówimy couldn't. Często dodajemy, kiedy to było prawdą, za pomocą określeń czasu, takich jak when I was six, at the age of ten, last year, before czy in those days.

PodmiotZdanie twierdząceZdanie przeczące
II could read when I was four.I couldn't swim until I was ten.
youYou could run very fast at school.You couldn't speak English then.
he / she / itMy grandad could play the violin.Our old dog couldn't see very well.
we / theyThey could speak three languages.We couldn't afford a car in those days.
  • ✓

    Mozart could play the piano at the age of four.

  • ✓

    When I was little, I couldn't say the letter r.

  • ✓

    My mum could dance really well when she was young.

  • ✓

    Before the internet, people couldn't send emails.

  • ✓

    Last year I couldn't cook at all. Now I can make pasta and soup!

3Przeszłość wymaga could, a nie can

W języku polskim czas przeszły widać w samym czasowniku („umiałem”, „mogłam”), ale niektórzy uczniowie i tak zostają przy can, bo czas wydaje im się jasny z kontekstu. W angielskim przeszłość musi pokazać czasownik modalny. Jeśli zdanie dotyczy przeszłości (when I was five, last week, yesterday, in 2010), użyj could lub couldn't, a nie can czy can't.

  • ✗

    I can swim when I was five.

    When I was five to przeszłość → could.

  • ✓

    I could swim when I was five.

  • ✗

    I can't sleep last night.

    Last night to przeszłość → couldn't.

  • ✓

    I couldn't sleep last night. The neighbours were very noisy.

  • ✓

    I can swim now, and I could swim when I was five too.

4Pytania i krótkie odpowiedzi

(question word) + could + subject + base verb…?

Aby utworzyć pytanie, stawiamy could przed podmiotem. Nie używamy did, ponieważ could jest czasownikiem modalnym i samo tworzy pytania. Gdy mamy zaimek pytający (what, where, how, how many…), stoi on na początku. W krótkich odpowiedziach używamy tylko podmiotu i could lub couldn't, bez czasownika głównego.

PytanieKrótka odpowiedź
Could you swim when you were five?Yes, I could. / No, I couldn't.
Could your grandma drive?Yes, she could. / No, she couldn't.
What could you do at the age of three?I could count to ten and sing songs.
How many languages could he speak?He could speak four.

5Was / were able to: forma

subject + was / were able to + base verb

Be able to znaczy to samo co can: mieć umiejętność albo możliwość zrobienia czegoś. W przeszłości używamy was able to z I, he, she i it oraz were able to z you, we i they. Uwaga: tutaj przed czasownikiem głównym potrzebujemy to, ponieważ able jest przymiotnikiem, a nie czasownikiem modalnym. Able wymawiamy /ˈeɪbl/.

FormaPrzykład
I / he / she / it was able to + verbShe was able to fix the bike herself.
you / we / they were able to + verbWe were able to see the whole city from the tower.
zdanie przeczące: wasn't / weren't able toI wasn't able to find my keys.
pytanie: Was / Were + podmiot + able to…?Were you able to buy the tickets?
krótkie odpowiedziYes, I was. / No, we weren't.

6Jeden sukces w jednej sytuacji: was able to, a nie could

To najważniejsza zasada w tej lekcji. Could dotyczy ogólnej umiejętności: czegoś, co mogliśmy robić wiele razy, przez dłuższy czas. Ale gdy mówimy o jednej konkretnej sytuacji w przeszłości, w której coś było trudne, a nam się udało, nie używamy could w zdaniu twierdzącym. Używamy was / were able to albo managed to (managed to = zrobiliśmy to, ale nie było łatwo). Po polsku w takiej sytuacji często mówimy „udało mi się”.

Ogólna umiejętność (wiele razy)Jeden sukces w jednej sytuacji
I could swim well when I was ten.The sea was rough, but I was able to swim back to the beach.
My dad could fix almost anything.Yesterday my dad managed to fix the old radio.
She could run fast.She was able to catch the bus because she ran fast.
They could speak good English.They were able to ask for directions in English.
  • ✓

    The exam was difficult, but I was able to answer all the questions.

  • ✓

    The door was stuck, but we managed to open it.

  • ✓

    After two hours, Leo was able to solve the puzzle.

  • ✗

    The exam was difficult, but I could answer all the questions.

    Jeden sukces w jednej sytuacji → was able to / managed to.

7W przeczeniach couldn't pasuje do obu sytuacji

Zasada o jednej sytuacji dotyczy tylko zdań twierdzących. W przeczeniach couldn't jest poprawne zarówno dla ogólnej umiejętności, jak i dla jednej konkretnej sytuacji. Wasn't / weren't able to też jest poprawne, ale couldn't jest krótsze i częstsze w mowie.

SytuacjaZdanie przeczące
Ogólna umiejętnośćI couldn't swim until I was eight.
Jedna sytuacjaI couldn't find my keys this morning. / I wasn't able to find my keys this morning.
Jedna sytuacjaWe couldn't get tickets for the concert. It was sold out.
Jedna sytuacjaSofia wasn't able to come to the party because she was ill.
  • ✓

    It was very foggy, so we couldn't see the road.

  • ✓

    I tried to call you, but I couldn't get through.

  • ✓

    The box was too heavy. Ben wasn't able to lift it.

8Could + see, hear, smell, understand, remember

Od powyższej zasady jest jeden ważny wyjątek. Z czasownikami zmysłów (see, hear, smell, taste, feel) oraz z understand i remember używamy could nawet wtedy, gdy chodzi o jedną konkretną sytuację. To bardzo częste: From my window I could see the sea. Z tymi czasownikami oczywiście mówimy też couldn't: I couldn't hear you.

  • ✓

    From the top of the hill we could see the whole town.

  • ✓

    The music was so loud that I couldn't hear you.

  • ✓

    I could smell fresh bread when I walked past the bakery.

  • ✓

    The teacher spoke slowly, so I could understand everything.

  • ✓

    Could you hear the fireworks last night?

  • ✓

    I could remember all the words in the test.

9Umiejętności w przyszłości: will be able to

subject + will be able to / won't be able to + base verb

Can nie ma formy przyszłej: nie możemy powiedzieć will can. Gdy mówimy o nowej umiejętności albo możliwości w przyszłości, używamy will be able to (forma skrócona 'll be able to). Forma przecząca to won't be able to. Często używamy tego, mówiąc o umiejętnościach, których uczymy się teraz.

  • ✓

    After this course, you'll be able to order food in English.

  • ✓

    One day I will be able to play this song on the guitar.

  • ✓

    Sorry, I won't be able to come on Saturday. I'm visiting my grandparents.

  • ✓

    Will we be able to see the stars tonight? — Yes, if it isn't cloudy.

10Could nie zawsze oznacza przeszłość

Uwaga: could ma też inne zastosowania i wtedy dotyczy teraźniejszości albo przyszłości, a nie przeszłości. Jest uprzejmą formą can w prośbach (Could you help me?) i używamy go, gdy proponujemy jakiś pomysł (We could go to the beach tomorrow). Znaczenie pomaga odczytać kontekst.

ZastosowaniePrzykład
Umiejętność w przeszłościI could read when I was four.
Uprzejma prośba (teraz)Could you pass the salt, please?
Prośba o pozwolenie (teraz)Could I use your phone?
Propozycja albo pomysłWe could have a picnic on Sunday.

11Typowe błędy

Could, couldn't i was able to: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Could, couldn't and was able toFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.