1Przymiotnik czy przysłówek?
Przymiotnik opisuje rzeczownik (osobę albo rzecz): a slow car, a careful driver. Przysłówek sposobu opisuje czasownik (czynność): The car moves slowly. He drives carefully. W polskim jest tak samo: „wolny samochód”, ale „jedzie wolno”. Zadaj sobie pytanie: czy opisuję osobę lub rzecz, czy to, JAK coś się dzieje?
| Przymiotnik + rzeczownik | Czasownik + przysłówek |
|---|---|
| She's a quiet girl. | She speaks quietly. |
| He's a careful driver. | He drives carefully. |
| It was an easy test. | I passed the test easily. |
| They're good singers. | They sing well. |
| He's a fast runner. | He runs fast. |
2Tworzenie przysłówków: + -ly
Do większości przymiotników po prostu dodajemy -ly. Przymiotnik się nie zmienia, nawet jeśli kończy się na -l lub -e: careful → carefully (z dwoma l), polite → politely. Kilka zakończeń zmienia jednak pisownię.
| Przymiotnik kończy się na… | Zasada | Przykłady |
|---|---|---|
| większość zakończeń | + ly | slow → slowly, quick → quickly, bad → badly, polite → politely |
| -l | + ly (podwójne l) | careful → carefully, beautiful → beautifully, real → really |
| spółgłoska + -y | y → ily | easy → easily, happy → happily, angry → angrily, noisy → noisily |
| spółgłoska + -le | le → ly | gentle → gently, terrible → terribly, simple → simply, comfortable → comfortably |
| -ic | + ally | fantastic → fantastically, dramatic → dramatically, automatic → automatically |
3Przysłówki nieregularne: well, fast, hard, late, early
Niektóre bardzo częste przysłówki są nieregularne. Przysłówek od good to well. Niektóre słowa są zarazem przymiotnikiem i przysłówkiem i mają tę samą formę: fast, hard, late, early, straight. Nie ma słowa „fastly”, a „hardly” nie znaczy „ciężko, z wysiłkiem”.
| Przymiotnik | Przysłówek | Przykłady |
|---|---|---|
| good | well | She's a good cook. She cooks well. |
| fast | fast | It's a fast train. It goes fast. |
| hard | hard | It's hard work. They work hard. |
| late | late | The bus was late. It arrived late. |
| early | early | I caught an early bus. I got up early. |
| straight | straight | a straight road · Go straight on. |
- ✓
My grandad can't walk very fast.
- ✓
You played really well today!
- ✓
We trained hard before the match.
- ✓
He always comes home late on Fridays.
- ✗
She runs very fastly.
Nie ma słowa „fastly”. Powiedz: She runs very fast.
4Pułapka: hardly i lately
Słowa hardly i lately istnieją, ale nie znaczą „ciężko” ani „późno”. Mają zupełnie inne znaczenia, więc bardzo uważaj.
| Słowo | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| hard | z dużym wysiłkiem, ciężko | He works hard. (He works a lot.) |
| hardly | prawie nie, ledwo | He hardly works. (He almost doesn't work.) |
| late | nie na czas, późno | She arrived late. |
| lately | ostatnio | Have you seen Tom lately? |
- ✓
I can hardly hear you. The music is too loud. (= almost not)
- ✓
She studied hard and passed all her exams.
- ✓
I was so tired I could hardly open my eyes.
- ✓
The train arrived late again.
5Good czy well?
Good to przymiotnik: opisuje rzeczownik albo stoi po be, look, feel i podobnych czasownikach. Well to zwykle przysłówek: opisuje, jak coś robimy. To jeden z najczęstszych błędów w angielskim — w swobodnej mowie popełniają go nawet rodzimi użytkownicy języka.
| good (przymiotnik) | well (przysłówek) |
|---|---|
| She's a good swimmer. | She swims well. |
| This is a good song. | You sing this song well. |
| Your English is good. | You speak English well. |
| That pizza looks good! | He cooked the pizza well. |
6Gdzie stawiamy przysłówek?
Przysłówki sposobu zwykle stoją po czasowniku. Jeśli czasownik ma dopełnienie (to, na czym wykonujemy czynność), przysłówek stoi po dopełnieniu. Nie stawiamy przysłówka między czasownikiem a jego dopełnieniem. W polskim szyk jest swobodny („dobrze mówi po angielsku”, „mówi dobrze po angielsku”), ale w angielskim ta kolejność jest stała.
| Schemat | Przykłady |
|---|---|
| czasownik + przysłówek | She sings beautifully. Please drive carefully. |
| czasownik + dopełnienie + przysłówek | She speaks English well. He closed the door quietly. |
| czasownik + dopełnienie + przysłówek + miejsce/czas | He did his homework quickly after school. |
- ✓
My brother plays the piano badly.
- ✓
The children listened to the story carefully.
- ✗
She speaks well English.
Nie stawiaj przysłówka między czasownikiem a dopełnieniem: She speaks English well.
- ✗
He opened slowly the box.
Powiedz: He opened the box slowly.
7Po be, look, feel: przymiotnik, nie przysłówek
Niektóre czasowniki nie opisują czynności. Łączą podmiot z jego opisem: be, look, feel, seem, sound, smell, taste, get, become. Po tych czasownikach używamy przymiotnika, bo opisujemy osobę lub rzecz, a nie czynność. Uwaga: po polsku często mówimy tu przysłówkiem („wyglądasz pięknie”, „czuję się źle”, „pachnie pysznie”), ale po angielsku potrzebny jest przymiotnik: You look beautiful.
| Przymiotnik (opisuje podmiot) | Przysłówek (opisuje czynność) |
|---|---|
| She looks happy. (She is happy.) | She looked at me happily. (the way she looked) |
| The soup tastes good. | He tasted the soup carefully. |
| I feel tired. | The doctor felt my arm carefully. |
| Your idea sounds great! | The band played loudly. |
| He got angry. | He shouted angrily. |
- ✓
You look beautiful in that dress.
- ✓
This cake smells delicious.
- ✓
Don't worry, everything is fine.
- ✗
She looks sadly.
Look znaczy tu „wydawać się, wyglądać”. Opisz ją: She looks sad.
- ✗
I feel badly today.
Opisz siebie przymiotnikiem: I feel bad today. (Po polsku „czuję się źle”, ale po angielsku nie mówimy badly.)
8Very, really, quite + przysłówek
Przysłówek możemy wzmocnić albo osłabić słowami takimi jak very, really, quite i too. Stoją one bezpośrednio przed przysłówkiem.
- ✓
She speaks very quietly. I can't hear her.
- ✓
You did that really well!
- ✓
He drives quite fast, but he's a good driver.
- ✓
You're talking too quickly. Please slow down.