Eenglish-tests.com
A1

Szyk wyrazów w zdaniu

W angielskim kolejność słów jest bardzo ważna, bo pokazuje, kto co robi. „The dog sees the cat” i „The cat sees the dog” mają te same słowa, ale inne znaczenie. Podstawowy szyk to subject + verb + object (podmiot + czasownik + dopełnienie) i w większości zdań go nie zmieniamy. W polskim szyk jest dość swobodny, bo o znaczeniu decydują końcówki („Psa widzi kot” to wciąż kot widzi psa). W angielskim końcówek prawie nie ma, więc o znaczeniu decyduje miejsce słowa. W tej lekcji nauczysz się, gdzie postawić podmiot, czasownik, dopełnienie, przymiotniki, określenia miejsca i czasu oraz przysłówki takie jak always i never.

1Podmiot + czasownik + dopełnienie

Podmiot (subject) to osoba lub rzecz, która wykonuje czynność. Stoi na początku. Czasownik (verb) to czynność (lub stan) i stoi zaraz po podmiocie. Dopełnienie (object) to osoba lub rzecz, która „odbiera” czynność, i stoi po czasowniku. W wielu językach, także w polskim, te części można przestawiać, ale w angielskim nie: miejsce w zdaniu mówi nam, co ono znaczy.

subject + verb + object
PodmiotCzasownikDopełnienie
Ilikepizza.
My brotherplaysthe guitar.
WewatchTV in the evening.
Saraspeaksthree languages.
The childrenlovetheir teacher.
  • ✓

    The dog sees the cat.

    Czynność wykonuje pies.

  • ✓

    The cat sees the dog.

    Teraz czynność wykonuje kot. Znaczenie jest inne!

  • ✗

    Pizza I like.

    Dopełnienie nie może stać na początku.

  • ✗

    I pizza like.

    Czasownik stoi przed dopełnieniem.

Niektóre czasowniki nie potrzebują dopełnienia: I sleep. She works. The baby is crying. Wtedy zdanie to po prostu podmiot + czasownik albo podmiot + czasownik + inne informacje (She works in a bank).

2W angielskim potrzebny jest podmiot

W niektórych językach można pominąć podmiot, bo końcówka czasownika pokazuje, kto to jest. Tak jest w polskim: „Jestem zmęczony”, „Mieszka w Krakowie”. W angielskim prawie każde zdanie potrzebuje podmiotu. Gdy mówimy o pogodzie, godzinie, dniach i odległości, nie ma prawdziwej osoby ani rzeczy, dlatego używamy it jako „pustego” podmiotu (po polsku: „Pada”, „Jest zimno”).

SytuacjaPrzykład
pogodaIt is raining. It's cold today.
godzinaIt's seven o'clock.
dni i datyIt's Monday. It's the 3rd of June.
odległośćIt's two kilometres to the station.
opinie o sytuacjiIt's nice to meet you. It's easy.
  • ✗

    Is raining.

    Brak podmiotu.

  • ✓

    It is raining.

  • ✗

    Is a big city.

    Które miasto? Potrzebujemy podmiotu.

  • ✓

    It is a big city. / London is a big city.

  • ✗

    Where is Tom? — Is at home.

  • ✓

    Where is Tom? — He is at home.

3Przymiotniki: przed rzeczownikiem lub po be

Przymiotniki opisują rzeczowniki: big, old, beautiful, red. W angielskim przymiotnik ma dwa zwykłe miejsca. Stoi przed rzeczownikiem (a red car) albo po czasowniku be (The car is red). Przymiotnik nigdy nie stoi po rzeczowniku — nawet jeśli po polsku czasem tak mówimy („samochód czerwony”).

Przed rzeczownikiemPo be
a big houseThe house is big.
an old manHe is old.
cold waterThe water is cold.
a beautiful cityParis is beautiful.
happy childrenThe children are happy.

4Przymiotniki nie mają liczby mnogiej

W wielu językach przymiotnik zmienia się w liczbie mnogiej albo w zależności od rodzaju. Tak jest w polskim: nowy dom, nowa książka, nowe książki. W angielskim przymiotnik nigdy się nie zmienia: jest taki sam dla jednej rzeczy i dla wielu rzeczy, dla mężczyzny i dla kobiety. Tylko rzeczownik dostaje końcówkę liczby mnogiej -s.

JedenWiele
a new booktwo new books
a small dogthree small dogs
an expensive carexpensive cars
He is tall.They are tall.

5Very + przymiotnik

Very wzmacnia przymiotnik. Zawsze stoi bezpośrednio przed przymiotnikiem: very + przymiotnik. Jeśli po nim jest rzeczownik, kolejność to a/an + very + przymiotnik + rzeczownik. Nie używamy very z czasownikiem: przy czasownikach używamy very much na końcu zdania.

(a / an) + very + adjective (+ noun)
  • ✓

    The film is very good.

  • ✓

    It's a very small flat.

  • ✓

    She's a very good cook.

  • ✓

    I'm very hungry. Let's eat!

  • ✗

    It is good very.

    very stoi przed przymiotnikiem.

  • ✗

    I very like football.

    Z czasownikiem: I like football very much. Polskie „Bardzo lubię piłkę nożną” nie przekłada się słowo w słowo.

6Miejsce przed czasem

Często na końcu zdania jest określenie miejsca (gdzie?) i czasu (kiedy?). Zwykła kolejność to: czasownik + dopełnienie + miejsce + czas. Łatwo to zapamiętać: najpierw powiedz gdzie, potem kiedy. Określenie czasu może też stać na samym początku zdania, ale nie między czasownikiem a dopełnieniem.

subject + verb (+ object) + place + time
Podmiot + czasownik (+ dopełnienie)MiejsceCzas
I goto schoolevery day.
We have lunchat homeon Sundays.
She meets her friendsin the parkafter school.
They play footballin the gardenat the weekend.
  • ✗

    I go every day to school.

    Miejsce przed czasem.

  • ✓

    I go to school every day.

  • ✓

    Every day I go to school.

    Czas na początku zdania też jest poprawny.

  • ✗

    I every day go to school.

    Określenie czasu nie stoi między podmiotem a czasownikiem (choć po polsku mówimy „Codziennie chodzę do szkoły” albo „Ja codziennie chodzę…”).

7Przysłówki częstotliwości: always, usually, never

Przysłówki częstotliwości mówią nam, jak często coś się dzieje: always, usually, often, sometimes, rarely, never. Ich miejsce zależy od czasownika. Stoją przed zwykłym czasownikiem (I always get up early), ale po czasowniku be (I am always tired).

Ze zwykłym czasownikiem: przed nimZ be: po nim
I always walk to work.I'm always on time.
She usually has tea.She's usually at home in the evening.
We often eat pasta.We're often busy.
They never watch TV.They're never late.

W przeczeniach i pytaniach z do/does przysłówek stoi przed czasownikiem głównym: I don't often go out. Do you usually walk to school? Sometimes jest wyjątkowe: może stać także na początku lub na końcu zdania: Sometimes I cook. I cook sometimes.

8Przeczenia

W zdaniu przeczącym słowo not (lub n't) stoi po czasowniku be albo po czasownikach posiłkowych do i does. Przy do/does po nich stoi czasownik główny w formie podstawowej. Reszta zdania zachowuje zwykły szyk. Uwaga: po polsku wystarczy „nie” przed czasownikiem („Nie lubię ryb”), a po angielsku przy zwykłych czasownikach potrzebny jest jeszcze do/does.

CzasownikSzyk w przeczeniuPrzykład
bepodmiot + am / is / are + notShe isn't at home.
inne czasownikipodmiot + do / does + not + czasownikI don't like fish.
inne czasowniki (he, she, it)podmiot + does + not + czasownikHe doesn't drive a car.

9Pytania: szyk się zmienia

W pytaniach szyk jest inny niż w zdaniach twierdzących. Przy be stawiamy czasownik przed podmiotem: You are tired → Are you tired? Przy innych czasownikach stawiamy do lub does przed podmiotem, a czasownik główny zostaje po nim. Słowo pytające (what, where, when…) stoi na samym początku. Po polsku często wystarczy zmienić intonację albo dodać „czy” — w angielskim trzeba zmienić szyk.

TypSzyk w pytaniuPrzykład
be: tak/niebe + podmiot + …?Is she a teacher?
be: wh-słowo pytające + be + podmiot?Where is she?
inne czasowniki: tak/niedo / does + podmiot + czasownik?Do you like tea?
inne czasowniki: wh-słowo pytające + do / does + podmiot + czasownik?What does he eat?

10Budujemy zdanie krok po kroku

Zbudujmy jedno zdanie, dodając po jednej części. Zobacz, jak każda nowa część trafia na swoje miejsce. Podmiot i czasownik stoją razem na początku; przymiotnik stoi przed swoim rzeczownikiem; przysłówek częstotliwości stoi przed czasownikiem; miejsce i czas są na końcu.

KrokZdanie
podmiot + czasownikMy sister drinks.
+ dopełnienieMy sister drinks coffee.
+ przymiotnikMy sister drinks black coffee.
+ przysłówek częstotliwościMy sister always drinks black coffee.
+ miejsceMy sister always drinks black coffee at work.
+ czasMy sister always drinks black coffee at work in the morning.

To samo zdanie jako przeczenie i pytanie

FormaZdanie
przeczenieMy sister doesn't drink black coffee at work.
pytanie tak/nieDoes your sister drink black coffee at work?
pytanie wh-What does your sister drink at work?

Szyk wyrazów w zdaniu: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Word order in sentencesFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.