1Co to jest zaimek?
Kiedy mówimy o osobie lub rzeczy drugi raz, zwykle nie powtarzamy rzeczownika. Zamiast niego używamy zaimka. Zaimek „zastępuje” rzeczownik: słuchacz wie, o kogo lub o co chodzi, bo wcześniej padł rzeczownik. Dzięki temu zdania są krótsze i brzmią bardziej naturalnie.
- ✗
Anna is my sister. Anna is a student. Anna lives in London.
Gramatycznie poprawne, ale brzmi dziwnie: powtarzamy Anna trzy razy.
- ✓
Anna is my sister. She is a student. She lives in London.
- ✓
I have a new phone. It is very fast.
- ✓
My parents are at home. They are in the garden.
| Rzeczownik | Zaimek |
|---|---|
| Tom, my dad, the man | he |
| Anna, my mum, the girl | she |
| the book, the weather, the dog | it |
| my friends, the books, Tom and Anna | they |
| my family and I, Tom and I | we |
2Siedem zaimków w funkcji podmiotu
Podmiot to osoba lub rzecz, która wykonuje czynność albo którą opisujemy. Zwykle stoi na początku zdania, przed czasownikiem. Te zaimki nazywamy zaimkami w funkcji podmiotu (subject pronouns). Są trzy osoby w liczbie pojedynczej i trzy w liczbie mnogiej, a you oznacza zarówno liczbę pojedynczą, jak i mnogą.
| Zaimek | Kto? | Przykład |
|---|---|---|
| I | osoba mówiąca (ja) | I am a student. |
| you | słuchacz (jedna osoba lub więcej) | You are very kind. |
| he | jeden mężczyzna lub chłopiec | He is my uncle. |
| she | jedna kobieta lub dziewczynka | She is a teacher. |
| it | jedna rzecz, zwierzę lub myśl | It is on the table. |
| we | osoba mówiąca + inni ludzie | We are friends. |
| they | inne osoby lub rzeczy (dwie lub więcej) | They are in the kitchen. |
Liczba pojedyncza i mnoga
| Osoba | Liczba pojedyncza (jeden) | Liczba mnoga (więcej niż jeden) |
|---|---|---|
| 1. (mówiący) | I | we |
| 2. (słuchacz) | you | you |
| 3. (inni) | he, she, it | they |
Zaimek zmienia czasownik. Z he, she i it czasownik be ma formę is, a w Present Simple czasownik dostaje -s: she works, it rains. Z I używamy am. Z you, we i they używamy are, a czasownik nie ma -s: they work.
| Zaimek | be | Present Simple |
|---|---|---|
| I | I am (I'm) | I like tea. |
| you / we / they | you are (you're) | they like tea. |
| he / she / it | she is (she's) | she likes tea. |
3I: zawsze wielką literą
Zaimek I zawsze piszemy wielką literą — na początku zdania, w środku i na końcu. To specjalna zasada angielskiego: inne zaimki (you, he, she…) w środku zdania piszemy małą literą, ale I nigdy. Po polsku „ja” piszemy małą literą, więc łatwo o pomyłkę. Formy skrócone też zachowują wielką literę: I'm, I've.
- ✓
I am from Poland.
- ✓
My sister and I go to the same school.
- ✓
Can I open the window?
- ✗
i like football.
Zaimek I zawsze piszemy wielką literą: I like football.
4You: jedna osoba czy wiele
W angielskim you oznacza jedną osobę, a także dwie lub więcej osób. To to samo słowo i czasownik też jest taki sam: you are, you like. W polskim mamy różne słowa: „ty” (jedna osoba), „wy” (wiele osób) i grzecznościowe „Pan”, „Pani”, „Państwo”. Angielski ma tylko jedno: mówimy you do kolegi, do nauczyciela, do grupy dzieci i do dyrektora szkoły.
- ✓
Anna, you are late!
jedna osoba
- ✓
Children, you are very quiet today.
wiele osób
- ✓
Good morning, Mr Smith. How are you?
grzecznie — nadal you
- ✓
Are you ready, boys?
wiele osób
5He i she: ludzie i zwierzęta domowe
He używamy w odniesieniu do jednego mężczyzny lub chłopca, a she — do jednej kobiety lub dziewczynki. Nie ma znaczenia, ile ta osoba ma lat ani jaki ma zawód: mały chłopczyk to he, babcia to she, lekarz może być he lub she.
| Rzeczownik | Zaimek | Przykład |
|---|---|---|
| my dad, my brother, Mr Jones | he | He is a police officer. |
| my mum, my aunt, Mrs Brown | she | She lives in Leeds. |
| my teacher (kobieta) | she | She is very friendly. |
| my doctor (mężczyzna) | he | He works at the hospital. |
| our dog Max (pies) | he | He loves the park. |
| our cat Bella (kotka) | she | She sleeps all day. |
W odniesieniu do własnych zwierząt domowych i innych zwierząt, które dobrze znamy, zwykle używamy he lub she, bo znamy je jak ludzi i wiemy, jak się nazywają. W odniesieniu do zwierząt w ogóle albo zwierzęcia, którego nie znamy, używamy it: Look at that bird! It is very big.
6It: rzeczy, zwierzęta, pogoda i czas
It używamy w odniesieniu do jednej rzeczy (a book, a car, a house), do zwierzęcia, gdy nie wiemy lub nie ma znaczenia, czy to samiec, czy samica, a także do myśli i sytuacji. W codziennym angielskim nigdy nie używamy he ani she w odniesieniu do rzeczy. Po polsku rzeczy mają rodzaj („stół” — on, „książka” — ona), ale po angielsku stół i książka to zawsze it.
- ✓
Where is my bag? — It is under your chair.
- ✓
I love this film. It is very funny.
- ✓
There is a spider in the bath! It is huge!
- ✓
My phone is old, but it works well.
It używamy też jako „pustego” podmiotu. W takich zdaniach it nie oznacza żadnej rzeczy; jest tam tylko dlatego, że angielskie zdanie musi mieć podmiot. Używamy go, mówiąc o pogodzie, godzinie, dniach i datach, odległości oraz żeby powiedzieć, kto to jest (przez telefon albo przy drzwiach). Po polsku mówimy po prostu „Jest zimno”, „Pada”, ale po angielsku potrzebne jest it.
| Mówimy o… | Przykład |
|---|---|
| pogodzie | It is cold today. It is raining. |
| godzinie | It is seven o'clock. It is late. |
| dniach i datach | It is Monday. It is the 3rd of May. |
| porach roku i miesiącach | It is autumn. It is often windy in March. |
| odległości | It is two kilometres to the station. |
| tym, kto to jest | Who is at the door? — It is Tom. |
| sytuacjach | It is nice to meet you. |
7We i they
We zawsze obejmuje osobę mówiącą: we = I + inni ludzie. They odnosi się do dwóch lub więcej innych osób lub rzeczy — ale nie do mówiącego i nie do słuchacza. They używamy w odniesieniu do ludzi, zwierząt i rzeczy: nie ma osobnej formy liczby mnogiej dla mężczyzn, kobiet czy przedmiotów, jak polskie „oni” i „one”.
| Rzeczownik | Zaimek |
|---|---|
| my friend and I | we |
| my family and I | we |
| you and I | we |
| Tom and Anna | they |
| my brothers | they |
| the shoes | they |
| the cats | they |
- ✓
My friends and I like music. We go to concerts together.
- ✓
Where are my keys? — They are in your coat.
- ✓
I have two sisters. They are older than me.
- ✓
These apples are very sweet. They are from our garden.
8Każde zdanie potrzebuje podmiotu
W polskim, jak w wielu językach, można pominąć zaimek, bo końcówka czasownika pokazuje, kto wykonuje czynność: „Mieszkam w Krakowie”, „Jest w szkole”. W angielskim nie jest to możliwe. Angielskie czasowniki mają bardzo mało końcówek, więc podmiot jest konieczny: bez niego nie wiemy, o kim mówimy. Każde zdanie (z wyjątkiem poleceń, takich jak „Sit down!”) potrzebuje podmiotu.
- ✗
Am a student.
Brak podmiotu. Powiedz: I am a student.
- ✓
I am a student.
- ✗
Where is Tom? — Is at school.
Brak podmiotu. Powiedz: He is at school.
- ✓
Where is Tom? — He is at school.
- ✗
Is very hot today.
Powiedz: It is very hot today.
- ✓
It is very hot today.
9Nie powtarzaj podmiotu
Podmiot występuje w zdaniu tylko raz. Jeśli podmiotem jest rzeczownik (my brother, the film, Anna), nie dodajemy po nim zaimka. Zaimek zastępuje rzeczownik — albo jedno, albo drugie, nigdy oba naraz. Ten błąd jest bardzo częsty w mowie, więc uważnie się słuchaj.
- ✗
My brother he works in a bank.
Dwa podmioty. Użyj rzeczownika albo zaimka.
- ✓
My brother works in a bank.
- ✓
He works in a bank.
- ✗
The film it is very long.
Powiedz: The film is very long. / It is very long.
- ✗
My parents they live in a flat.
Powiedz: My parents live in a flat. / They live in a flat.
10Jak wybrać właściwy zaimek
Żeby wybrać właściwy zaimek, zadaj sobie dwa pytania. Pierwsze: czy chodzi o jedną osobę/rzecz, czy o więcej? Drugie: czy to mówiący, słuchacz, mężczyzna, kobieta, czy rzecz? Potem spójrz na czasownik, bo zaimek i czasownik muszą do siebie pasować.
| Pytanie | Odpowiedź | Zaimek |
|---|---|---|
| Czy chodzi o mnie? | tak, tylko o mnie | I |
| Czy chodzi o mnie + innych ludzi? | tak | we |
| Czy chodzi o tego, do kogo mówię (o jedną osobę lub więcej)? | tak | you |
| Jeden mężczyzna lub chłopiec (albo zwierzę domowe — samiec)? | tak | he |
| Jedna kobieta lub dziewczynka (albo zwierzę domowe — samica)? | tak | she |
| Jedna rzecz, zwierzę, pogoda lub godzina? | tak | it |
| Dwie lub więcej osób lub rzeczy (nie ja, nie ty)? | tak | they |
- ✓
Mr and Mrs Green have a shop. They sell flowers.
- ✓
My mum is a cook. She makes great pizza.
- ✓
This is my bike. It is blue.
- ✓
Lucy and I are cousins. We are both twelve.