126 liter
Oto wszystkie litery alfabetu angielskiego w formie wielkiej i małej, razem z ich nazwami. Nazwa jest zapisana symbolami fonetycznymi (IPA) między ukośnikami, np. /biː/, a obok znajdziesz prostą wskazówkę, jak ją wymówić. Dwie kropki ː po samogłosce oznaczają, że dźwięk jest długi.
Od A do M
| Litera | Nazwa | Brzmi jak |
|---|---|---|
| A a | /eɪ/ | słowo day bez d |
| B b | /biː/ | bee |
| C c | /siː/ | see, sea |
| D d | /diː/ | dee |
| E e | /iː/ | samogłoska w see |
| F f | /ef/ | ef |
| G g | /dʒiː/ | pierwszy dźwięk w jeans + ee |
| H h | /eɪtʃ/ | słowo eight bez t + ch |
| I i | /aɪ/ | eye, zaimek I |
| J j | /dʒeɪ/ | jay |
| K k | /keɪ/ | kay |
| L l | /el/ | el |
| M m | /em/ | em |
Od N do Z
| Litera | Nazwa | Brzmi jak |
|---|---|---|
| N n | /en/ | en |
| O o | /əʊ/ | oh |
| P p | /piː/ | pea |
| Q q | /kjuː/ | queue |
| R r | /ɑː/ | are |
| S s | /es/ | es |
| T t | /tiː/ | tea |
| U u | /juː/ | you |
| V v | /viː/ | vee |
| W w | /ˈdʌbljuː/ | double you |
| X x | /eks/ | ex |
| Y y | /waɪ/ | why |
| Z z | /zed/ | zed |
2Grupy liter o tym samym dźwięku
Najłatwiej zapamiętać nazwy liter, ucząc się ich w grupach. Wszystkie litery w jednej grupie mają w nazwie tę samą samogłoskę. Na przykład B, C, D i E kończą się długim dźwiękiem /iː/, tak jak słowo see. Jeśli znasz jedną literę z grupy, znasz samogłoskę wszystkich pozostałych.
| Samogłoska | Litery |
|---|---|
| /eɪ/ (jak w day) | A, H, J, K |
| /iː/ (jak w see) | B, C, D, E, G, P, T, V |
| /e/ (jak w bed) | F, L, M, N, S, X, Z |
| /aɪ/ (jak w my) | I, Y |
| /əʊ/ (jak w go) | O |
| /uː/ (jak w too) | Q, U, W |
| /ɑː/ (jak w car) | R |
Powiedz każdą grupę na głos kilka razy: A, H, J, K … B, C, D, E, G, P, T, V … F, L, M, N, S, X, Z. Zwróć uwagę, że większość liter z grupy /e/ zaczyna się od samogłoski: F to /ef/, L to /el/, M to /em/ (tylko Z jest inne: /zed/). Litery z grupy /iː/ kończą się samogłoską: B to /biː/, T to /tiː/.
3Samogłoski i spółgłoski
Pięć liter to samogłoski: A, E, I, O, U. Wszystkie pozostałe litery to spółgłoski: B, C, D, F, G i tak dalej. Litera Y jest wyjątkowa: na początku słowa jest spółgłoską (yes, yellow), ale w słowach takich jak my, gym i happy działa jak samogłoska.
| Typ | Litery | Przykłady |
|---|---|---|
| Samogłoski | A, E, I, O, U | apple, egg, ink, orange, umbrella |
| Spółgłoski | B, C, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, W, X, Z | bed, cat, dog, fish, house |
| Czasem samogłoska | Y | yes (spółgłoska), my, happy (samogłoska) |
Dlaczego to ważne? Wiele zasad pisowni zależy od samogłosek i spółgłosek. Na przykład piszemy city → cities (spółgłoska + y), ale day → days (samogłoska + y). Mówimy też an apple, ale a banana, bo apple zaczyna się od samogłoski.
4Wielkie litery
Każda litera ma dwie formy: wielką literę (po angielsku capital letter lub upper-case letter: A, B, C) i małą literę (lower-case letter: a, b, c). Większość słów piszemy małymi literami, ale w angielskim w kilku ważnych miejscach używamy wielkich liter. Niektóre z tych zasad różnią się od polskich, więc naucz się ich uważnie.
| Wielką literą piszemy… | Przykłady |
|---|---|
| pierwsze słowo zdania | My name is Tom. Where do you live? |
| zaimek I (zawsze!) | Tom and I are friends. Am I late? |
| imiona i nazwiska ludzi oraz imiona zwierząt | Anna, Mr Smith, our dog Rex |
| nazwy miejscowości, miast i krajów | London, Manchester, Spain, Japan |
| narodowości i języki | She is French. I speak English. |
| dni tygodnia | Monday, Saturday |
| miesiące | January, July, December |
| święta | Christmas, New Year's Day |
| nazwy ulic, rzek i gór | Oxford Street, the Thames |
Wielkich liter nie używamy dla pór roku (spring, summer, autumn, winter), dla nazw przedmiotów szkolnych (maths, history, music — ale English i French zawsze piszemy wielką literą, bo to języki) ani dla zwykłych słów w środku zdania. Uważaj: po polsku dni tygodnia, miesiące i nazwy języków piszemy małą literą (poniedziałek, styczeń, angielski), a zaimek „ja” też małą — w angielskim wszystkie te słowa zaczynają się wielką literą.
5Jak przeliterować słowo na głos
Przeliterować słowo znaczy powiedzieć jego litery jedna po drugiej, we właściwej kolejności. Robimy to bardzo często: w hotelu, u lekarza, przez telefon albo na lekcji, gdy słyszymy nowe słowo. Wymawiaj wyraźnie nazwę każdej litery i rób po każdej bardzo krótką pauzę.
| Słowo | Literujemy |
|---|---|
| cat | C – A – T |
| house | H – O – U – S – E |
| Japan | wielkie J – A – P – A – N |
| Smith | wielkie S – M – I – T – H |
| Kate | wielkie K – A – T – E |
Kiedy obok siebie stoją dwie takie same litery, Brytyjczycy zwykle mówią double: book to B – double O – K. Możesz też powiedzieć literę dwa razy (B – O – O – K) i ludzie cię zrozumieją, ale double brzmi bardziej naturalnie.
| Słowo | Literujemy |
|---|---|
| book | B – double O – K |
| apple | A – double P – L – E |
| coffee | C – O – double F – double E |
| Anna | wielkie A – double N – A |
| Jill | wielkie J – I – double L |
6Pytania i odpowiedzi o pisownię
Oto najprzydatniejsze pytania i odpowiedzi związane z literowaniem. Ucz się ich jako całych zwrotów. Najważniejsze pytanie to How do you spell…? — używamy w nim do i czasownika spell.
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| How do you spell your name? | It's M – A – R – I – A. |
| How do you spell that, please? | S – C – H – double O – L. |
| Can you spell it, please? | Yes, of course. It's capital L – E – E. |
| What's your surname? | It's Brown. B – R – O – W – N. |
| Is that with a C or a K? | With a K. |
| Is that one L or two? | Two — double L. |
| Sorry, was that M or N? | N, for 'nose'. |
- ✓
A: What's your name? B: Kate Wilson. A: How do you spell Wilson? B: W – I – L – S – O – N.
- ✓
A: How do you spell 'beautiful'? B: B – E – A – U – T – I – F – U – L.
- ✓
A: Is that Philip with one L or two? B: With one L.
7Adresy e-mail i symbole
Kiedy podajesz swój adres e-mail albo adres strony internetowej, potrzebujesz też nazw niektórych symboli. Mów litery jedna po drugiej, a krótkie słowa w adresie mów jako całe słowa, jeśli łatwo je zrozumieć (gmail, com).
| Symbol | Mówimy |
|---|---|
| @ | at |
| . | dot |
| - | dash lub hyphen |
| _ | underscore |
| / | slash |
| ABC | capital A, B, C (lub upper case) |
| abc | small a, b, c (lub lower case) |
- ✓
anna.green@mail.com → anna dot green at mail dot com
- ✓
tom_lee@post.co.uk → tom underscore lee at post dot co dot U – K
- ✓
www.city-bikes.com → W – W – W dot city dash bikes dot com
8Dlaczego angielska pisownia jest trudna
Angielski ma tylko 26 liter, ale około 44 dźwięków. Dlatego ta sama litera może mieć różne dźwięki, a ten sam dźwięk można zapisać na różne sposoby. W polskim zwykle piszemy tak, jak mówimy, a w angielskim — często nie. Spójrz na litery ea: tea /iː/, bread /e/, great /eɪ/. Spójrz na dźwięk /iː/: see, tea, me, piece. Dlatego często trzeba zapytać „How do you spell that?” — nawet rodowici użytkownicy angielskiego tak robią!
Niektóre pary liter razem dają jeden dźwięk. Naucz się tych popularnych par, bo występują w wielu codziennych słowach.
| Litery | Dźwięk | Przykłady |
|---|---|---|
| sh | /ʃ/ | shop, fish, she |
| ch | /tʃ/ | chair, cheese, lunch |
| th | /θ/ lub /ð/ | think, three; this, mother |
| ph | /f/ | phone, photo, elephant |
| ck | /k/ | black, clock, duck |
| wh | /w/ | what, where, white |
| ng | /ŋ/ | sing, long, morning |
Niektóre litery piszemy, ale ich nie wymawiamy. Nazywamy je literami niemymi (silent letters): k w know i knife, w w write i wrong, b w climb, h w hour. Musisz o nich pamiętać, gdy piszesz słowo, chociaż ich nie słychać.
9Kolejność alfabetyczna
Kolejność alfabetyczna to ustawianie słów w kolejności alfabetu: najpierw słowa na A, potem na B, potem na C i tak dalej. Używamy jej w słownikach, na listach nazwisk i w kontaktach w telefonie. Jeśli dwa słowa zaczynają się tą samą literą, patrzymy na drugą literę; jeśli ona też jest taka sama — na trzecią.
| Słowa | W kolejności alfabetycznej |
|---|---|
| dog, apple, cat | apple, cat, dog |
| bread, banana, bike | banana, bike, bread |
| Tom, Tim, Tess | Tess, Tim, Tom |
| sun, summer, sugar | sugar, summer, sun |