Eenglish-tests.com
A1

Alfabet i literowanie

Alfabet angielski ma 26 liter, od A do Z. Każda litera ma swoją nazwę (A to /eɪ/, B to /biː/), a ta nazwa często różni się od dźwięku, jaki litera ma w słowie. Nazw liter używamy codziennie: żeby przeliterować swoje nazwisko przez telefon, podać adres e-mail albo zapytać, jak się pisze nowe słowo. Uwaga: angielskie nazwy liter są inne niż polskie — E to nie „e”, tylko /iː/, a I to /aɪ/. W tej lekcji poznasz nazwy wszystkich liter, nauczysz się literować słowa na głos, dowiesz się, kiedy pisać wielką literą i dlaczego angielska pisownia bywa zaskakująca.

126 liter

Oto wszystkie litery alfabetu angielskiego w formie wielkiej i małej, razem z ich nazwami. Nazwa jest zapisana symbolami fonetycznymi (IPA) między ukośnikami, np. /biː/, a obok znajdziesz prostą wskazówkę, jak ją wymówić. Dwie kropki ː po samogłosce oznaczają, że dźwięk jest długi.

Od A do M

LiteraNazwaBrzmi jak
A a/eɪ/słowo day bez d
B b/biː/bee
C c/siː/see, sea
D d/diː/dee
E e/iː/samogłoska w see
F f/ef/ef
G g/dʒiː/pierwszy dźwięk w jeans + ee
H h/eɪtʃ/słowo eight bez t + ch
I i/aɪ/eye, zaimek I
J j/dʒeɪ/jay
K k/keɪ/kay
L l/el/el
M m/em/em

Od N do Z

LiteraNazwaBrzmi jak
N n/en/en
O o/əʊ/oh
P p/piː/pea
Q q/kjuː/queue
R r/ɑː/are
S s/es/es
T t/tiː/tea
U u/juː/you
V v/viː/vee
W w/ˈdʌbljuː/double you
X x/eks/ex
Y y/waɪ/why
Z z/zed/zed

2Grupy liter o tym samym dźwięku

Najłatwiej zapamiętać nazwy liter, ucząc się ich w grupach. Wszystkie litery w jednej grupie mają w nazwie tę samą samogłoskę. Na przykład B, C, D i E kończą się długim dźwiękiem /iː/, tak jak słowo see. Jeśli znasz jedną literę z grupy, znasz samogłoskę wszystkich pozostałych.

SamogłoskaLitery
/eɪ/ (jak w day)A, H, J, K
/iː/ (jak w see)B, C, D, E, G, P, T, V
/e/ (jak w bed)F, L, M, N, S, X, Z
/aɪ/ (jak w my)I, Y
/əʊ/ (jak w go)O
/uː/ (jak w too)Q, U, W
/ɑː/ (jak w car)R

Powiedz każdą grupę na głos kilka razy: A, H, J, K … B, C, D, E, G, P, T, V … F, L, M, N, S, X, Z. Zwróć uwagę, że większość liter z grupy /e/ zaczyna się od samogłoski: F to /ef/, L to /el/, M to /em/ (tylko Z jest inne: /zed/). Litery z grupy /iː/ kończą się samogłoską: B to /biː/, T to /tiː/.

3Samogłoski i spółgłoski

Pięć liter to samogłoski: A, E, I, O, U. Wszystkie pozostałe litery to spółgłoski: B, C, D, F, G i tak dalej. Litera Y jest wyjątkowa: na początku słowa jest spółgłoską (yes, yellow), ale w słowach takich jak my, gym i happy działa jak samogłoska.

TypLiteryPrzykłady
SamogłoskiA, E, I, O, Uapple, egg, ink, orange, umbrella
SpółgłoskiB, C, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, W, X, Zbed, cat, dog, fish, house
Czasem samogłoskaYyes (spółgłoska), my, happy (samogłoska)

Dlaczego to ważne? Wiele zasad pisowni zależy od samogłosek i spółgłosek. Na przykład piszemy city → cities (spółgłoska + y), ale day → days (samogłoska + y). Mówimy też an apple, ale a banana, bo apple zaczyna się od samogłoski.

4Wielkie litery

Każda litera ma dwie formy: wielką literę (po angielsku capital letter lub upper-case letter: A, B, C) i małą literę (lower-case letter: a, b, c). Większość słów piszemy małymi literami, ale w angielskim w kilku ważnych miejscach używamy wielkich liter. Niektóre z tych zasad różnią się od polskich, więc naucz się ich uważnie.

Wielką literą piszemy…Przykłady
pierwsze słowo zdaniaMy name is Tom. Where do you live?
zaimek I (zawsze!)Tom and I are friends. Am I late?
imiona i nazwiska ludzi oraz imiona zwierzątAnna, Mr Smith, our dog Rex
nazwy miejscowości, miast i krajówLondon, Manchester, Spain, Japan
narodowości i językiShe is French. I speak English.
dni tygodniaMonday, Saturday
miesiąceJanuary, July, December
świętaChristmas, New Year's Day
nazwy ulic, rzek i górOxford Street, the Thames

Wielkich liter nie używamy dla pór roku (spring, summer, autumn, winter), dla nazw przedmiotów szkolnych (maths, history, music — ale English i French zawsze piszemy wielką literą, bo to języki) ani dla zwykłych słów w środku zdania. Uważaj: po polsku dni tygodnia, miesiące i nazwy języków piszemy małą literą (poniedziałek, styczeń, angielski), a zaimek „ja” też małą — w angielskim wszystkie te słowa zaczynają się wielką literą.

5Jak przeliterować słowo na głos

Przeliterować słowo znaczy powiedzieć jego litery jedna po drugiej, we właściwej kolejności. Robimy to bardzo często: w hotelu, u lekarza, przez telefon albo na lekcji, gdy słyszymy nowe słowo. Wymawiaj wyraźnie nazwę każdej litery i rób po każdej bardzo krótką pauzę.

SłowoLiterujemy
catC – A – T
houseH – O – U – S – E
Japanwielkie J – A – P – A – N
Smithwielkie S – M – I – T – H
Katewielkie K – A – T – E

Kiedy obok siebie stoją dwie takie same litery, Brytyjczycy zwykle mówią double: book to B – double O – K. Możesz też powiedzieć literę dwa razy (B – O – O – K) i ludzie cię zrozumieją, ale double brzmi bardziej naturalnie.

SłowoLiterujemy
bookB – double O – K
appleA – double P – L – E
coffeeC – O – double F – double E
Annawielkie A – double N – A
Jillwielkie J – I – double L

6Pytania i odpowiedzi o pisownię

Oto najprzydatniejsze pytania i odpowiedzi związane z literowaniem. Ucz się ich jako całych zwrotów. Najważniejsze pytanie to How do you spell…? — używamy w nim do i czasownika spell.

PytanieOdpowiedź
How do you spell your name?It's M – A – R – I – A.
How do you spell that, please?S – C – H – double O – L.
Can you spell it, please?Yes, of course. It's capital L – E – E.
What's your surname?It's Brown. B – R – O – W – N.
Is that with a C or a K?With a K.
Is that one L or two?Two — double L.
Sorry, was that M or N?N, for 'nose'.
  • ✓

    A: What's your name? B: Kate Wilson. A: How do you spell Wilson? B: W – I – L – S – O – N.

  • ✓

    A: How do you spell 'beautiful'? B: B – E – A – U – T – I – F – U – L.

  • ✓

    A: Is that Philip with one L or two? B: With one L.

7Adresy e-mail i symbole

Kiedy podajesz swój adres e-mail albo adres strony internetowej, potrzebujesz też nazw niektórych symboli. Mów litery jedna po drugiej, a krótkie słowa w adresie mów jako całe słowa, jeśli łatwo je zrozumieć (gmail, com).

SymbolMówimy
@at
.dot
-dash lub hyphen
_underscore
/slash
ABCcapital A, B, C (lub upper case)
abcsmall a, b, c (lub lower case)
  • ✓

    anna.green@mail.com → anna dot green at mail dot com

  • ✓

    tom_lee@post.co.uk → tom underscore lee at post dot co dot U – K

  • ✓

    www.city-bikes.com → W – W – W dot city dash bikes dot com

8Dlaczego angielska pisownia jest trudna

Angielski ma tylko 26 liter, ale około 44 dźwięków. Dlatego ta sama litera może mieć różne dźwięki, a ten sam dźwięk można zapisać na różne sposoby. W polskim zwykle piszemy tak, jak mówimy, a w angielskim — często nie. Spójrz na litery ea: tea /iː/, bread /e/, great /eɪ/. Spójrz na dźwięk /iː/: see, tea, me, piece. Dlatego często trzeba zapytać „How do you spell that?” — nawet rodowici użytkownicy angielskiego tak robią!

Niektóre pary liter razem dają jeden dźwięk. Naucz się tych popularnych par, bo występują w wielu codziennych słowach.

LiteryDźwiękPrzykłady
sh/ʃ/shop, fish, she
ch/tʃ/chair, cheese, lunch
th/θ/ lub /ð/think, three; this, mother
ph/f/phone, photo, elephant
ck/k/black, clock, duck
wh/w/what, where, white
ng/ŋ/sing, long, morning

Niektóre litery piszemy, ale ich nie wymawiamy. Nazywamy je literami niemymi (silent letters): k w know i knife, w w write i wrong, b w climb, h w hour. Musisz o nich pamiętać, gdy piszesz słowo, chociaż ich nie słychać.

9Kolejność alfabetyczna

Kolejność alfabetyczna to ustawianie słów w kolejności alfabetu: najpierw słowa na A, potem na B, potem na C i tak dalej. Używamy jej w słownikach, na listach nazwisk i w kontaktach w telefonie. Jeśli dwa słowa zaczynają się tą samą literą, patrzymy na drugą literę; jeśli ona też jest taka sama — na trzecią.

SłowaW kolejności alfabetycznej
dog, apple, catapple, cat, dog
bread, banana, bikebanana, bike, bread
Tom, Tim, TessTess, Tim, Tom
sun, summer, sugarsugar, summer, sun

Alfabet i literowanie: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.