1Bốn cách nói về tương lai
Trước khi so sánh, chúng ta hãy ôn nhanh bốn dạng này. Ngữ pháp của từng dạng đều đơn giản; phần khó là lựa chọn. Những câu hỏi then chốt luôn giống nhau: Tôi quyết định từ trước hay vừa mới quyết định? Đây là ý kiến của tôi, hay tôi thấy có dấu hiệu rõ ràng? Đây là dự định trong đầu tôi, hay đã được sắp xếp với người khác? Nó có nằm trong một lịch trình không?
| Dạng | Cách dùng chính | Ví dụ |
|---|---|---|
| will + động từ | quyết định ngay lúc nói, ý kiến, lời đề nghị giúp đỡ, lời hứa | I'll phone her now. |
| be going to + động từ | dự định đã quyết định từ trước, dự đoán dựa trên dấu hiệu | I'm going to learn the guitar. |
| Present Continuous | sự sắp xếp cá nhân (thời gian, địa điểm, người khác) | I'm meeting Lucy at six. |
| Present Simple | lịch trình, thời gian biểu, chương trình | The film starts at 7:30. |
2Thời điểm quyết định: will hay going to?
Sự khác biệt quan trọng nhất giữa will và going to là thời điểm đưa ra quyết định. Nếu bạn quyết định ngay lúc đang nói — vì có chuyện gì đó vừa xảy ra hoặc ai đó vừa hỏi bạn — hãy dùng will. Nếu bạn đã quyết định từ trước, và bây giờ bạn đang kể cho ai đó về kế hoạch của mình, hãy dùng going to.
| Vừa mới quyết định: will | Đã quyết định từ trước: going to |
|---|---|
| Oh no, there's no milk! I'll go to the shop. | I'm going to go to the shop. Do you need anything? |
| That looks interesting. I think I'll read it. | I bought this book yesterday. I'm going to read it on holiday. |
| It's late. I'll take a taxi. | I'm going to take a taxi home tonight — I decided this morning. |
| Which one? Hmm… I'll have the red one. | I've made up my mind. I'm going to buy the red one. |
- ✓
A: Somebody's at the door. B: I'll get it.
B quyết định ngay lúc này.
- ✓
A: Why have you got paint and brushes? B: I'm going to paint my bedroom.
B đã quyết định trước khi mua sơn.
- ✓
A: Have you decided what to study? B: Yes, I'm going to study medicine.
Quyết định đã được đưa ra rồi.
3Dự đoán: ý kiến hay dấu hiệu?
Cả will và going to đều có thể dùng để dự đoán, nhưng chúng dựa trên những cơ sở khác nhau. Với will, dự đoán đến từ những gì chúng ta nghĩ, tin, biết hoặc mong đợi — nó nằm trong đầu chúng ta. Với going to, dự đoán đến từ một điều chúng ta có thể nhìn thấy, nghe thấy hoặc cảm thấy ngay bây giờ: dấu hiệu đang hiện diện, và sự việc thường sắp xảy ra.
| Ý kiến: will | Dấu hiệu ở hiện tại: going to |
|---|---|
| I think it will rain tomorrow. | Look at those black clouds! It's going to rain. |
| She will probably be a great doctor one day. | She's studied so hard. She's going to pass easily. |
| I'm sure you'll enjoy the trip. | Careful! You're going to drop those plates! |
| Prices will go up next year, I expect. | The car is making a strange noise. It's going to break down. |
Những từ thường đi với dự đoán dùng will là I think, I'm sure, I expect, I hope, probably, perhaps và definitely. Những từ thường đi với dự đoán dùng going to là Look!, Watch out!, Be careful! và những câu mô tả điều chúng ta đang nhìn thấy.
- ✓
I don't think the new shopping centre will be popular.
Một ý kiến.
- ✓
Mum's face is red. She's going to be angry!
Chúng ta có thể nhìn thấy dấu hiệu.
- ✓
One day, I expect people will travel to Mars.
Một niềm tin về tương lai xa.
- ✓
Hurry up! We're going to miss the bus!
Bây giờ là 8:58 và xe buýt chạy lúc chín giờ.
4Dự định hay sự sắp xếp: going to hay Present Continuous?
Going to và Present Continuous đều có thể mô tả kế hoạch, và rất thường thì cả hai đều đúng. Sự khác biệt nằm ở mức độ chắc chắn của kế hoạch. Going to thể hiện một dự định: kế hoạch nằm trong đầu tôi, tôi muốn làm điều đó. Present Continuous thể hiện một sự sắp xếp: mọi thứ đã được tổ chức, thường là với người khác, có thời gian và địa điểm — nó sẽ được ghi trong sổ tay hoặc lịch của bạn.
| Dự định: going to | Sự sắp xếp: Present Continuous |
|---|---|
| I'm going to see a doctor about my back. | I'm seeing the doctor at 10:15 tomorrow. |
| We're going to have a party some time this summer. | We're having a party on Saturday — everyone's invited! |
| I'm going to visit my cousins in Scotland one day. | I'm visiting my cousins next weekend. I've got my ticket. |
| She's going to look for a new job. | She's starting her new job on Monday. |
- ✓
What are you doing this evening? — I'm having dinner with Tom.
Đã hẹn với Tom.
- ✓
What are you going to do after school? — I'm going to study for my test.
Dự định của riêng tôi.
- ✓
I'm going to get fit this year.
Một dự định; chưa có gì được sắp xếp.
5Lịch trình và thời gian biểu: Present Simple
Chúng ta dùng Present Simple cho những sự việc trong tương lai đã được ấn định theo lịch trình, chương trình hoặc thời gian biểu chính thức: tàu hỏa, xe buýt, máy bay, phim, tiết học, lịch học kỳ, giờ mở cửa, buổi hòa nhạc. Những điều này thật ra không phải là quyết định cá nhân của chúng ta — chúng do một công ty, một trường học hay một tổ chức quyết định, và thường diễn ra đều đặn.
- ✓
Our flight leaves at 6:40 on Friday morning.
- ✓
The new term starts on 4 September.
- ✓
What time does the concert begin?
- ✓
The museum opens at ten and closes at half past five.
- ✓
The film doesn't finish until 11 o'clock.
- ✓
Hurry up! The bus goes in five minutes.
Những động từ thường gặp trong cách dùng này là leave, arrive, start, begin, finish, end, open, close và depart. Present Simple nghe chính thức và khách quan, giống như đang đọc một bảng lịch trình.
6Sự sắp xếp cá nhân hay lịch trình?
Người học thường nhầm lẫn hai dạng hiện tại này. Một cách kiểm tra hữu ích: nếu đó là kế hoạch giữa người với người (bạn, bạn bè, gia đình, nha sĩ của bạn), hãy dùng Present Continuous. Nếu đó là một lịch trình công cộng không phụ thuộc vào bạn, hãy dùng Present Simple. Thường thì cả hai xuất hiện cùng nhau: sự sắp xếp của một người và lịch trình của chuyến tàu hay bộ phim.
| Present Continuous: sự sắp xếp của tôi | Present Simple: lịch trình |
|---|---|
| I'm flying to Madrid on Friday. | The plane lands at 14:20. |
| We're going to the cinema tonight. | The film starts at 8. |
| Tom's taking his driving test tomorrow. | The test begins at 9:30. |
| I'm meeting Sara at the station. | Her train arrives at 4:05. |
7Chỉ dùng will: đề nghị giúp đỡ, hứa, nhờ và từ chối
Có những chức năng chỉ dành cho will. Khi chúng ta đề nghị giúp đỡ, hứa, nhờ ai đó làm gì hoặc từ chối làm gì, chúng ta dùng will (hoặc won't). Going to và các dạng hiện tại không được dùng ở đây, vì đây không phải là kế hoạch hay lịch trình — đây là những phản ứng trong cuộc hội thoại.
| Chức năng | Ví dụ |
|---|---|
| Đề nghị giúp đỡ | Those bags look heavy. I'll help you. |
| Lời hứa | I won't tell anyone, I promise. |
| Lời nhờ | Will you pass me the salt, please? |
| Lời từ chối | The baby won't eat her dinner. |
| Lời cảnh báo | Be careful or you'll fall. |
8Khi có thể dùng nhiều hơn một dạng
Trong tiếng Anh thực tế, lựa chọn không phải lúc nào cũng rõ ràng tuyệt đối. Đôi khi hai hoặc ba dạng đều đúng, và người nói chọn một dạng để thể hiện một ý hơi khác. Hãy so sánh những câu sau về cùng một ngày cuối tuần:
- ✓
I'll visit Grandma at the weekend.
Tôi vừa mới quyết định, hoặc tôi đang hứa.
- ✓
I'm going to visit Grandma at the weekend.
Đó là dự định của tôi; tôi đã quyết định từ trước.
- ✓
I'm visiting Grandma at the weekend.
Đã sắp xếp xong; bà đang đợi tôi.
Cả ba câu đều là tiếng Anh chuẩn. Present Continuous nghe chắc chắn nhất, còn will nghe ít có kế hoạch nhất. Khi không chắc, hãy nghĩ về tình huống: người nói biết gì, và họ đã quyết định khi nào?
| Tình huống | Lựa chọn tốt nhất |
|---|---|
| Bạn quyết định ngay khi đang nói | will |
| Bạn thấy rằng một việc sắp xảy ra | going to |
| Bạn có một kế hoạch trong đầu | going to |
| Bạn đã sắp xếp việc đó với ai đó | Present Continuous |
| Việc đó nằm trong một lịch trình công cộng | Present Simple |
| Bạn đề nghị giúp đỡ, hứa hoặc từ chối | will / won't |
9Một đoạn hội thoại có đủ cả bốn dạng
Hãy đọc đoạn hội thoại ngắn này và chú ý vì sao mỗi dạng được chọn.
- ✓
Amy: What are you doing on Saturday?
Hỏi về sự sắp xếp.
- ✓
Ben: I'm going to Brighton with my brother.
Đã sắp xếp.
- ✓
Amy: Lovely! How are you getting there?
Sự sắp xếp.
- ✓
Ben: By train. It leaves at 8:10.
Lịch trình.
- ✓
Amy: I think it'll be sunny at the weekend.
Ý kiến.
- ✓
Ben: Great, then we're going to swim in the sea!
Dự định.
- ✓
Amy: Oh, can I come too? — Ben: Of course! I'll buy you a ticket.
Quyết định và lời đề nghị giúp đỡ được đưa ra ngay lúc nói.