1Kısa tekrar: üç biçim
Present Simple'daki olumlu bir cümlede yalnızca bir fiil vardır: I live, she lives. Olumsuz cümleler ve sorular ise bir yardımcı fiil ister: I, you, we ve they için do, he, she ve it için does. Does ya da doesn't kullandığımızda -s eki yardımcı fiile geçer, bu yüzden ana fiil yalın hâline döner.
Play fiili
| Biçim | I / you / we / they | he / she / it |
|---|---|---|
| Olumlu | I play tennis. | She plays tennis. |
| Olumsuz | I don't play tennis. | She doesn't play tennis. |
| Soru | Do you play tennis? | Does she play tennis? |
Unutmayın: he, she ve it, tekil olan her özneyi kapsar: bir isim (Tom), bir kişi (my aunt), bir hayvan (the dog), bir eşya (this bus) ve everybody, nobody, somebody gibi kelimeler. Everybody likes holidays. Nobody knows the answer.
2Present Simple'ı ne zaman kullanırız?
Present Simple, tam şu anla değil, genel olarak hayatla ilgilidir. Düzenli olarak ne olduğunu, neyin her zaman ya da genellikle doğru olduğunu ve işlerin nasıl olduğunu anlatır. Onu ders programınızın, alışkanlıklarınızın ve görüşlerinizin zamanı olarak düşünün. Türkçedeki geniş zamana (Her sabah erken kalkarım) çok benzer.
| Kullanım | Örnekler |
|---|---|
| Alışkanlıklar ve rutinler | I get up at half past six. We visit Grandma every Sunday. |
| Gerçekler ve genel doğrular | The sun rises in the east. Cats don't like water. |
| Kalıcı durumlar | My uncle lives in Canada. She works for a big bank. |
| Sevdiklerimiz, sevmediklerimiz ve görüşlerimiz | I love pizza. He thinks football is boring. |
| Tarifeler ve programlar | The train leaves at 8.15. The museum opens at ten. |
Tarifeler ilginçtir: gelecekten söz ederken bile onlar için Present Simple kullanırız. Saati biz değil, bir tarife belirler. Our flight leaves at 6 a.m. tomorrow. The film starts at eight tonight. School finishes on 20th July.
- ✓
My dad cooks dinner on Fridays.
- ✓
Water freezes at 0°C.
- ✓
Lessons start at nine and finish at half past three.
- ✓
My best friend lives next door.
- ✓
I don't eat meat. I'm a vegetarian.
3Yazım: -s, -es ya da -ies?
He, she ve it ile fiillerin çoğu yalnızca -s alır. Ama bazı sonlar yalnızca s ile söylenmesi zor olduğu için -es alır. Ünsüz + y ile biten fiillerde y, i'ye dönüşür ve -es eklenir. Kurallar çoğul isimlerdekiyle aynıdır (box → boxes, city → cities); birini biliyorsanız ötekini de bilirsiniz.
| Fiil şununla bitiyorsa… | Kural | Örnekler |
|---|---|---|
| harflerin çoğu | + s | work → works, read → reads, like → likes |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z | + es | miss → misses, wash → washes, teach → teaches, fix → fixes, buzz → buzzes |
| -o | + es | go → goes, do → does |
| ünsüz + y | y → ies | study → studies, carry → carries, try → tries |
| ünlü + y | + s | play → plays, enjoy → enjoys, say → says |
| have | düzensiz | have → has |
- ✓
My brother washes the car every Saturday.
- ✓
She tries to be on time, but she's often late.
- ✓
Our teacher has a red bike.
- ✓
He enjoys cooking for his friends.
- ✓
The baby cries when she's hungry.
4-s eki nasıl okunur?
Fiilin sonundaki s harfinin üç farklı okunuşu vardır. Bu, fiilin son sesine bağlıdır (harfine değil, sesine). Bunu her zaman düşünmek zorunda değilsiniz, ama iyi bir telaffuz İngilizcenizin çok daha kolay anlaşılmasını sağlar.
| Ses | Şundan sonra… | Örnekler |
|---|---|---|
| /s/ | ötümsüz sesler: /p/, /t/, /k/, /f/ | stops, eats, works, laughs |
| /z/ | ötümlü sesler ve ünlüler: /b/, /d/, /g/, /l/, /m/, /n/, /v/… | lives, plays, reads, runs, sings |
| /ɪz/ (fazladan bir hece) | /s/, /z/, /ʃ/, /tʃ/, /dʒ/ | misses, uses, washes, watches, changes |
Yalnızca /ɪz/ okunuşu fazladan bir hece ekler: watch (bir hece) → watch-es (iki hece), dance → dan-ces. /s/ ve /z/ ile fiilin hece sayısı değişmez: work → works.
5Olumsuz cümleler: don't ve doesn't
Olumsuz cümleyi ana fiilden önce don't (do not) ya da doesn't (does not) koyarak kurarız. He, she ve it için yalnızca yardımcı fiil değişir; doesn't'tan sonra ana fiil asla -s almaz. Günlük konuşmada ve yazıda kısaltmaları kullanırız; uzun biçimler do not ve does not resmî yazı ya da güçlü bir vurgu içindir: I really do not want to go!
| Olumlu | Olumsuz |
|---|---|
| I like horror films. | I don't like horror films. |
| He drives to work. | He doesn't drive to work. |
| She has a sister. | She doesn't have a sister. |
| It rains a lot in July. | It doesn't rain a lot in July. |
| We live in a flat. | We don't live in a flat. |
6Evet/hayır soruları ve kısa cevaplar
Evet/hayır sorusu için başa Do ya da Does, sonra özneyi, sonra da yalın hâliyle ana fiili koyarız. Evet/hayır sorularının sonunda sesimiz genellikle yükselir.
Genellikle kısa bir cevapla karşılık veririz: Yes ya da No + özne zamiri + do/does/don't/doesn't. Kısa cevap kulağa doğal ve kibar gelir. Yalnızca "Yes" ya da "No" demek biraz kaba gelebilir, bütün cümleyi tekrarlamak ise tuhaf gelir. Kısa cevapta ana fiili asla kullanmayız.
| Soru | Kısa cevaplar |
|---|---|
| Do you walk to school? | Yes, I do. / No, I don't. |
| Does your sister like dogs? | Yes, she does. / No, she doesn't. |
| Does this bus go to the station? | Yes, it does. / No, it doesn't. |
| Do your friends play football? | Yes, they do. / No, they don't. |
| Do we need tickets? | Yes, we do. / No, we don't. |
7Wh- soruları
Bilgi istemek için başa bir soru kelimesi (what, where, when, why, who, how, what time, how much…) koyarız. Ondan sonra kelime sırası evet/hayır sorusundakiyle aynıdır: do/does, sonra özne, sonra fiil.
- ✓
Where do your grandparents live? — In a small village near York.
- ✓
What time does the shop close? — At half past five.
- ✓
What do you usually have for breakfast? — Cereal and orange juice.
- ✓
Why does she walk to school? — Because she lives very near.
- ✓
How do you spell your name? — K-A-T-E.
- ✓
What does your mum do? — She's a nurse.
8Sıklık zarfları
Sıklık zarfları bir şeyin ne sıklıkla olduğunu söyler. Present Simple ile çok sık kullanılırlar, çünkü Present Simple alışkanlıklardan söz eder. İşte %100'den %0'a kadar sıralanmış hâlleri.
| Zarf | Ne sıklıkla? | Örnek |
|---|---|---|
| always | %100 | I always brush my teeth before bed. |
| usually | yaklaşık %90 | We usually go to the cinema on Fridays. |
| often | yaklaşık %70 | He often forgets his keys. |
| sometimes | yaklaşık %50 | I sometimes have pasta for lunch. |
| rarely / hardly ever | yaklaşık %5 | She hardly ever watches TV. |
| never | %0 | My dad never drinks coffee. |
Yer çok önemlidir. Fiillerin çoğunda zarf ana fiilin önüne gelir. Ama be fiiliyle (am, is, are) be'nin arkasına gelir. Olumsuz cümlelerde ve sorularda don't/doesn't'tan ya da özneden sonra gelir, ama yine ana fiilin önünde durur.
| Kural | Örnekler |
|---|---|
| ana fiilden önce | She often walks to work. They never eat fish. |
| am / is / are'dan sonra | He is always hungry. We are usually at home on Sundays. |
| olumsuz: don't / doesn't'tan sonra | I don't often go out. She doesn't usually drive. |
| soru: özneden sonra | Do you often play chess? Is he always so quiet? |
9How often…? Once a week, every day
Sıklığı sormak için How often + do/does + özne + fiil? kalıbını kullanırız. Bir sıklık zarfıyla ya da bir zaman ifadesiyle cevap verebiliriz. Zaman ifadeleri zarflardan daha kesindir ve genellikle cümlenin sonuna gelir.
| İfade | Örnek |
|---|---|
| every day / week / month / year | I check my email every day. |
| every morning / evening / Monday | She goes swimming every Monday. |
| once a week (1 kez) | We eat out once a week. |
| twice a month (2 kez) | My cousins visit us twice a month. |
| three times a day | Take this medicine three times a day. |
| on Mondays / at weekends | He plays football on Saturdays and at weekends. |
| in the morning / in the evening | I read the news in the morning. |
- ✓
How often do you go to the gym? — Three times a week.
- ✓
How often does your sister call you? — Every day!
- ✓
How often do they have English lessons? — Twice a week, on Tuesdays and Thursdays.
- ✓
How often does the bus come? — Every ten minutes.
10Durum fiilleri
Fiillerin çoğu eylem anlatır: run, eat, write. Ama bazı fiiller durum anlatır: duygular, düşünceler, duyular ve sahiplik. Bunlara durum fiilleri (state verbs) denir. Bunları, tam şu andan söz ederken bile, normalde Present Simple'da kullanırız. Genellikle Present Continuous'ta (-ing ile) kullanmayız. Türkçede "Biliyorum" deriz, ama İngilizcede ✗ I'm knowing denmez: I know.
| Grup | Durum fiilleri |
|---|---|
| Duygular | like, love, hate, prefer, want, need |
| Düşünme | know, understand, believe, remember, forget, mean, think (= bir görüşe sahip olmak) |
| Duyular | see, hear, smell, taste |
| Sahiplik | have (= sahip olmak), belong, own |
| Diğer | seem, cost, contain, agree |
- ✓
I know the answer!
- ✓
This bag belongs to Kate.
- ✓
What does this word mean?
- ✓
I need some help with my homework right now.
- ✗
I'm knowing the answer.
Know bir durum fiilidir. Doğrusu: I know the answer.
- ✗
She is wanting a new phone.
Want bir durum fiilidir. Doğrusu: She wants a new phone.